Zorg is grotendeels vrijgesteld van BTW — en juist daarom is de administratie ingewikkelder dan in de meeste branches. Pro-rata bij gemengde prestaties, de werkkostenregeling rond BIG-herregistratie, de status van de ZZP-zorgverlener en de verantwoording van Wlz-, Wmo- en pgb-gelden. Vind een boekhouder die de zorgsector echt kent.
De boekhouding in de zorgsector wijkt op één punt fundamenteel af van vrijwel elke andere branche: een groot deel van de omzet is vrijgesteld van BTW. Dat klinkt als een voordeel, maar het betekent ook dat je de BTW op je inkopen, apparatuur en huisvesting niet mag terugvragen. Zodra je daarnaast één belaste dienst levert — een sportmassage, een voedingsadvies zonder BIG-registratie, een workshop — ontstaat er een gemengde administratie met een pro-rata berekening. Precies daar gaat het in de praktijk het vaakst mis.
Op deze pagina lees je waar een boekhouder voor de zorg op let: van de BTW-vrijstelling van artikel 11 Wet OB en de pro-rata bij gemengde prestaties tot de werkkostenregeling voor BIG-herregistratie, de positie van de ZZP-zorgverlener onder de Wet DBA en de verantwoording van Wlz-, Wmo- en pgb-gelden.
Op grond van artikel 11 lid 1 onderdeel g van de Wet op de omzetbelasting zijn diensten op het gebied van de gezondheidskundige verzorging van de mens vrijgesteld van BTW. De vrijstelling geldt niet automatisch voor iedereen die "iets met zorg" doet. De Belastingdienst hanteert grofweg twee voorwaarden:
Val je onder de vrijstelling, dan breng je geen BTW in rekening aan je patiënt of cliënt. De keerzijde: je mag de BTW op je inkopen — behandeltafel, praktijkinrichting, software, energie, accountantskosten — niet als voorbelasting terugvragen. Die BTW is voor jou een kostenpost. Dat maakt investeringsbeslissingen in de zorg wezenlijk anders dan in een belaste branche.
| Dienst | BTW | Toelichting |
|---|---|---|
| Behandeling door BIG-geregistreerde zorgverlener | Vrijgesteld | Art. 11 lid 1 g Wet OB; geen aftrek voorbelasting |
| Thuiszorg / verpleging aan huis | Vrijgesteld | Ook bij inzet via een zorginstelling of zorgkantoor |
| Cosmetische ingreep zonder medische indicatie | 21% | Geen gezondheidskundig doel |
| Sportmassage, wellness, personal training | 21% | Tenzij onderdeel van een vrijgestelde behandeling |
| Voedingsadvies zonder BIG-registratie diëtist | 21% | Wel vrijgesteld bij BIG-geregistreerde diëtist |
| Uitlenen van zorgpersoneel aan een andere instelling | 21% | Ter beschikking stellen van arbeid is in beginsel belast; onder voorwaarden geldt een goedkeuring binnen de zorg |
| Verkoop hulpmiddelen, steunzolen, supplementen | 9% of 21% | Levering van goederen valt buiten de zorgvrijstelling |
Zodra je praktijk zowel vrijgestelde zorg als belaste diensten levert, spreken we van gemengde prestaties. Denk aan een fysiotherapiepraktijk die daarnaast sportmassages en trainingsabonnementen verkoopt, of een psycholoog die naast behandelingen ook bedrijfstrainingen geeft. Dan geldt:
Een groot deel van de zorg draait op zelfstandige verpleegkundigen, verzorgenden en begeleiders die via bemiddelingsbureaus of rechtstreeks bij instellingen werken. De Belastingdienst handhaaft sinds 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. Voor zorg-ZZP'ers is dat risico reëel, omdat het werk vaak binnen een rooster, met materiaal van de instelling en onder een zorgprotocol wordt uitgevoerd — allemaal signalen die op een dienstbetrekking wijzen.
Waar wordt op getoetst?
Een boekhouder met zorgervaring beoordeelt je opdrachtovereenkomsten, bewaakt je opdrachtgeversmix en zorgt dat je urenregistratie en facturatie de zelfstandigheid onderbouwen — in plaats van tegenspreken.
Word je betaald uit een persoonsgebonden budget, dan is je fiscale positie afhankelijk van de vorm van de overeenkomst:
De juiste kwalificatie bepaalt duizenden euro's aan aftrekposten. Laat dit door je boekhouder vaststellen voordat je de aangifte indient, niet erna.
Zorgorganisaties hebben verhoudingsgewijs veel personeelsgebonden kosten die onder de werkkostenregeling (WKR) vallen. De vrije ruimte bedraagt in 2026 2,00% over de eerste € 400.000 van de fiscale loonsom en 1,18% over het meerdere. Belangrijk is dat veel zorgspecifieke kosten helemaal niet ten laste van die vrije ruimte komen:
| Kostenpost | Behandeling |
|---|---|
| Scholing, bij- en nascholing, EHBO/BHV | Gerichte vrijstelling — onbelast, niet in vrije ruimte |
| BIG-herregistratie en beroepsregisters | Gerichte vrijstelling bij noodzakelijkheid voor de functie |
| Verplichte dienstkleding met logo | Nihilwaardering (werkplek) |
| VOG-aanvraag | Gerichte vrijstelling |
| Kerstpakket, teamuitje buiten de werkplek | Ten laste van de vrije ruimte |
| Reiskostenvergoeding woon-werk | Gericht vrijgesteld tot € 0,23 per kilometer |
Omdat een zorginstelling BTW-vrijgesteld is, kan zij de BTW op deze kosten niet terugvragen — de kosten drukken dus voor het volle bedrag inclusief BTW. Een boekhouder die de WKR goed inricht, voorkomt een eindheffing van 80% over overschrijding van de vrije ruimte.
Zorgaanbieders krijgen hun inkomsten zelden uit één bron. Een instelling kan tegelijk gefinancierd worden vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) via het zorgkantoor, de Wmo en jeugdhulp via de gemeente, de Zorgverzekeringswet via de zorgverzekeraar en daarnaast uit pgb-gelden en particuliere betalingen. Elke geldstroom heeft een eigen verantwoordingsregime:
Veel zorgaanbieders zijn een stichting — onder meer omdat gemeenten en zorgkantoren daar vaak de voorkeur aan geven en omdat winstuitkering in delen van de zorg wettelijk beperkt is. Een stichting die geen winststreven heeft en waarvan het resultaat terugvloeit in de zorgverlening, is doorgaans niet vennootschapsbelastingplichtig. Drijft de stichting wel een onderneming en concurreert zij met commerciële partijen, dan kan zij alsnog in de VPB vallen — met een specifieke zorgvrijstelling in artikel 5 Wet VPB voor lichamen die vrijwel uitsluitend zorg verlenen.
Werk je als zelfstandige zorgverlener met personeel of met aanzienlijke winst, dan kan een BV interessanter zijn. Lees dan ook onze pagina over de boekhouder voor een management BV, waarin het gebruikelijk loon en de holdingstructuur worden uitgelegd.
Een zorgadministratie moet BTW-vrijgestelde en belaste omzet gescheiden kunnen boeken, kostenplaatsen per financieringsstroom (Wlz, Wmo, Zvw, pgb) aankunnen en de loonkosten van zorgpersoneel verwerken. Asperion ondersteunt kostenplaatsen en projectadministratie, zodat je per contract of per gemeente kunt zien wat er is geleverd en gefactureerd. Je boekhouder kijkt rechtstreeks mee in dezelfde omgeving. Vraag bij een nieuwe boekhouder altijd of het pakket dat hij gebruikt gemengde BTW-prestaties correct kan verwerken.
Wat je betaalt hangt af van je omvang, je rechtsvorm en vooral van het aantal financieringsstromen. Een solistische ZZP-verpleegkundige is goedkoop uit; een zorgstichting met gemeentecontracten en personeel zit aan de bovenkant.
| Situatie | Indicatief per jaar | Wat is inbegrepen? |
|---|---|---|
| ZZP-zorgverlener (eenmanszaak, geen personeel) | € 600 – € 1.200 | Administratie, IB-aangifte, urenregistratie-advies |
| Praktijk met gemengde prestaties | € 1.200 – € 2.400 | Split BTW-administratie, pro-rata, BTW-aangifte, jaarrekening |
| Zorgorganisatie met personeel (5–20 fte) | € 3.500 – € 8.000 | Loonadministratie cao, productieverantwoording, jaarrekening |
| Zorgstichting met Wlz/Wmo-contracten | € 6.000 – € 15.000+ | Jaarverantwoording Wtza, DigiMV, subsidieverantwoording |
Bekijk ook onze algemene gids over boekhouder kosten en tarieven voor een bredere vergelijking.
Als je BIG-geregistreerd bent en gezondheidskundige zorg verleent, is je dienst vrijgesteld van BTW op grond van artikel 11 lid 1 onderdeel g Wet OB. Je brengt dan geen BTW in rekening, maar je mag de BTW op je inkopen ook niet terugvragen. Diensten zonder gezondheidskundig doel, zoals wellness of cosmetische behandelingen zonder medische indicatie, zijn wel belast met 21%.
Een pro-rata berekening is nodig zodra je zowel BTW-vrijgestelde zorg als BTW-belaste diensten levert. Kosten die je niet direct aan een van beide kunt toerekenen — huur, energie, software — verdeel je dan naar rato van de omzetverhouding. Gedurende het jaar reken je met de verhouding van vorig jaar; bij de laatste aangifte van het boekjaar herreken je op basis van de werkelijke cijfers.
Dat hangt af van je situatie. Werk je op basis van een arbeidsovereenkomst met de budgethouder, dan ben je werknemer. Verleen je incidenteel zorg via een overeenkomst van opdracht, dan is het meestal resultaat uit overige werkzaamheden. Werk je structureel voor meerdere budgethouders met een eigen praktijk en voldoe je aan het urencriterium van 1.225 uur, dan kun je ondernemer zijn met recht op zelfstandigenaftrek.
Ja, dat risico is in de zorg reëel. Werk je exclusief voor één instelling, sta je in het rooster van die instelling en word je aangestuurd als een medewerker, dan kan de Belastingdienst de relatie als dienstbetrekking aanmerken. Zorg voor meerdere opdrachtgevers, een eigen aansprakelijkheidsverzekering, een modelovereenkomst en een sluitende urenregistratie.
Nee. Scholing, bij- en nascholing, BHV/EHBO-cursussen, VOG-aanvragen en de kosten van BIG-herregistratie vallen onder de gerichte vrijstellingen van de werkkostenregeling. Ze gaan dus niet ten laste van de vrije ruimte, mits ze noodzakelijk zijn voor de functie en correct in de loonadministratie zijn vastgelegd.
Meestal niet. Een stichting zonder winststreven waarvan het resultaat terugvloeit in de zorgverlening, is doorgaans niet VPB-plichtig. Drijft de stichting wel een onderneming, dan kan de zorgvrijstelling van artikel 5 Wet VPB van toepassing zijn voor lichamen die vrijwel uitsluitend zorg verlenen. Laat dit per situatie beoordelen.
Beschrijf je praktijk of zorgorganisatie en ontvang offertes van boekhouders met aantoonbare ervaring in de zorg — gratis en vrijblijvend.
Vraag gratis offertes aan →Gratis offertes van boekhouders die de BTW-vrijstelling en zorgfinanciering kennen — geen verplichtingen.
Start vergelijken →