Castricum: wonen aan de duinen, werken voor jezelf
De gemeente Castricum telt ruim zevenendertigduizend inwoners, verdeeld over Castricum zelf, Bakkum, Limmen, Akersloot en het piepkleine De Woude. Het is een gemeente die vooral bekendstaat om wat er níét is: geen zware industrie, geen groot bedrijventerrein, geen havencomplex. Wat er wél is, zijn duinen, een station op de lijn tussen Alkmaar, Haarlem en Amsterdam, en een bevolking met een hoog opleidingsniveau die grotendeels elders werkt.
Dat profiel heeft een economische keerzijde die je in de cijfers terugziet: een bovengemiddeld aandeel zelfstandigen zonder personeel. Adviseurs, ontwerpers, ict'ers, therapeuten, coaches, journalisten, bouwkundigen — mensen die vanuit een werkkamer in Castricum voor opdrachtgevers in de Randstad werken. Daarnaast is er het klassieke lokale mkb: bouw- en installatiebedrijven, de horeca en de strandpaviljoens bij Castricum aan Zee, detailhandel in het centrum en agrarische bedrijven rond Limmen en Akersloot.
Voor een boekhouder is dat een herkenbaar klantenbestand, maar het brengt ook een vraagstuk mee dat op andere plaatsen minder zwaar weegt. Wie in loondienst is, bouwt vrijwel automatisch pensioen op en is via de werkgever verzekerd tegen ziekte en arbeidsongeschiktheid. Wie voor zichzelf begint, verliest allebei die vangnetten op de dag van inschrijving bij de Kamer van Koophandel. En de fiscale regels die daarvoor in de plaats zijn gekomen, zijn de afgelopen jaren ingrijpend veranderd.
Waar het op deze pagina over gaat
Twee risico's die elke zelfstandige loopt, en de fiscale gereedschappen die ertegenover staan:
- Oud worden — de fiscale oudedagsreserve is afgeschaft, de lijfrenteruimte is juist verruimd
- Arbeidsongeschikt worden — verzekeren, sparen of meedoen in een schenkkring, elk met een eigen fiscale behandeling
De fiscale oudedagsreserve: opbouw gestopt, afwikkeling niet
Jarenlang was de fiscale oudedagsreserve — de FOR — het standaardantwoord op de vraag hoe een ondernemer pensioen opbouwt. Je mocht elk jaar een deel van je winst opzijzetten in een reserve op de balans, waarover je op dat moment geen belasting betaalde. Aantrekkelijk, maar met een addertje: er ging geen euro naar de bank. De FOR was een uitgestelde belastingschuld, geen spaarpot.
Die constructie is per 1 januari 2023 gesloten. Sindsdien kun je geen nieuwe FOR meer opbouwen. Wat wel blijft bestaan, is de stand die je op 31 december 2022 had. Die reserve blijft op je balans staan en wordt afgewikkeld volgens de regels die er altijd al waren.
Praktisch betekent dat het volgende. Zolang je onderneming doorloopt, gebeurt er niets. Maar op het moment dat je stopt — door verkoop, beëindiging of overlijden — valt de FOR vrij en wordt hij in één keer tot je winst gerekend. Dat kan een forse aanslag opleveren in een jaar waarin je misschien juist weinig verdient. De uitweg is de reserve om te zetten in een lijfrente: stort je het bedrag bij een verzekeraar of bank, dan valt de vrijval weg tegen de premieaftrek en betaal je pas belasting over de uitkeringen die je later ontvangt.
Let op de omvang van je oude FOR-stand. Een reserve die twintig jaar is opgebouwd, kan zijn opgelopen tot een bedrag waarvoor je bij staking simpelweg het geld niet hebt. Zet die stand nu al naast je liquiditeit en je stakingsplannen, in plaats van er pas achter te komen in het jaar dat je stopt. Wat er bij overlijden met een lopende onderneming gebeurt, staat uitgebreider op de pagina over de onderneming bij overlijden van de ondernemer; het staken zelf komt aan bod op de pagina over Winschoten.
Jaarruimte en reserveringsruimte: wat je nog wel mag aftrekken
Tegenover het schrappen van de FOR staat een verruiming van de lijfrenteaftrek. Waar de FOR alleen een uitstel was, gaat het bij lijfrente om echt geld dat je opzijzet — en dat is precies wat de wetgever wilde bereiken.
Het bedrag dat je in een jaar aan lijfrentepremie mag aftrekken heet de jaarruimte. Die wordt berekend over je premiegrondslag: je winst uit onderneming, na aftrek van de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling, verminderd met een franchise omdat je ook AOW opbouwt. Bouw je daarnaast nog pensioen op in loondienst of bij een beroepspensioenfonds, dan gaat die opbouw van je ruimte af. Sinds de Wet toekomst pensioenen is het percentage waarmee wordt gerekend fors verhoogd, waardoor er voor de meeste ondernemers aanzienlijk meer ruimte is dan voorheen.
Heb je die ruimte in eerdere jaren niet gebruikt — en dat geldt voor bijna iedereen die jarenlang op de FOR heeft geleund — dan kun je alsnog inhalen via de reserveringsruimte. Ook die is verruimd: je mag terugkijken tot tien kalenderjaren, waar dat eerder zeven jaar was. Dat kan tot een substantieel inhaalbedrag optellen, zeker in een jaar met een hoge winst waarin de aftrek tegen het hoogste tarief valt.
De valkuil is de timing. Voor een gewone lijfrente geldt dat de premie in het kalenderjaar zelf betaald moet zijn om in dat jaar aftrekbaar te zijn. Een storting in maart telt niet meer voor het vorige jaar. Reken de ruimte dus in het najaar uit, niet pas bij het opstellen van de aangifte. Voor de stakingslijfrente geldt een uitzondering met een terugwentelingstermijn na afloop van het boekjaar — verwar die twee niet met elkaar.
Nog een punt dat vaak wordt gemist: het opgebouwde lijfrentekapitaal valt niet in box 3. Je betaalt er dus geen vermogensrendementsheffing over zolang het geblokkeerd staat. Daar staat tegenover dat de uitkeringen later volledig in box 1 belast zijn. De vergelijking met gewoon sparen of beleggen is daarmee niet alleen een rendementsvraag maar ook een tariefvraag: leg je nu af tegen een hoog tarief en keer je later uit tegen een lager tarief, dan werkt het in je voordeel.
Arbeidsongeschiktheid: het risico dat groter is dan pensioen
Pensioen is een probleem dat pas over decennia speelt. Arbeidsongeschiktheid kan volgende maand beginnen, en raakt je inkomen onmiddellijk en volledig. Toch is dit het onderwerp waar de meeste zelfstandigen het langst mee wachten. Er zijn grofweg drie routes, met drie verschillende fiscale uitkomsten.
De arbeidsongeschiktheidsverzekering
De klassieke AOV bij een verzekeraar. Hier maken ondernemers structureel dezelfde fout: de premie wordt als bedrijfskosten in de winst- en verliesrekening geboekt. Dat is niet juist. De AOV-premie is geen ondernemingslast maar een uitgave voor inkomensvoorzieningen — een persoonlijke aftrekpost in box 1, net als een lijfrentepremie. De keerzijde van die systematiek is dat de uitkering, als je onverhoopt arbeidsongeschikt raakt, belast is in box 1. Premie eraf, uitkering erbij: het systeem is sluitend, maar alleen als je hem aan beide kanten goed toepast.
Waarom dit ertoe doet: boek je de premie in de winst, dan verlaag je je winst en daarmee ook je premiegrondslag voor de jaarruimte. Je haalt dan onbedoeld je eigen lijfrenteruimte omlaag. Bovendien loop je bij een controle tegen een correctie aan.
Het broodfonds of de schenkkring
Een groep zelfstandigen legt maandelijks geld opzij en schenkt elkaar een uitkering bij langdurige ziekte. Populair, sociaal en vaak goedkoper dan een verzekering — maar fiscaal iets heel anders. Er is geen verzekeraar en geen verzekeringsovereenkomst, dus de maandelijkse inleg is geen aftrekbare premie. Het geld blijft van jou en telt gewoon mee als bezitting in box 3. Daar staat tegenover dat de uitkering het karakter van een schenking heeft en daardoor in beginsel niet als inkomen wordt belast. Ook belangrijk: een schenkkring keert doorgaans maar een beperkt aantal jaren uit en is dus geen oplossing voor blijvende arbeidsongeschiktheid.
Vrijwillige voortzetting bij het UWV
Wie vanuit loondienst voor zichzelf begint, heeft een mogelijkheid die na verloop van tijd verdwijnt: de verzekering bij het UWV vrijwillig voortzetten. Daarvoor geldt een korte aanmeldtermijn van dertien weken na het einde van de verplichte verzekering. Wie die termijn laat lopen, kan er niet meer bij. Voor starters met een medische voorgeschiedenis die moeilijk of duur particulier te verzekeren zijn, is dit vaak de enige realistische route — en juist zij ontdekken het meestal te laat.
In voorbereiding. Er wordt gewerkt aan een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen. De uitwerking en invoeringsdatum staan nog niet vast. Houd er rekening mee dat je toekomstige premielast en je bestaande particuliere dekking daardoor kunnen wijzigen, en laat je boekhouder de stand van zaken volgen voordat je een langlopend contract afsluit.
En als je een BV hebt
Voor de directeur-grootaandeelhouder ligt het anders. Pensioen opbouwen in de eigen BV — pensioen in eigen beheer — is sinds 2017 niet meer mogelijk. Wie destijds heeft gekozen voor omzetting, heeft nu een oudedagsverplichting op de balans staan die volgens vaste regels moet worden afgewikkeld en uiteindelijk in termijnen wordt uitgekeerd. Dat is een post die je niet ongemoeid kunt laten: er zitten termijnen en ingangsdata aan vast.
Daarnaast kan een DGA gewoon een lijfrente in privé opbouwen, waarbij het gebruikelijk loon de basis vormt voor de premiegrondslag in plaats van de winst. Over de bredere fiscaliteit van de holdingstructuur, het gebruikelijk loon en dividend lees je meer op de pagina over de boekhouder voor een management-BV.
Wat een boekhouder in Castricum hierin voor je doet
Dit is bij uitstek werk dat vraagt om iemand die je cijfers al kent. De jaarruimte volgt namelijk rechtstreeks uit je aangifte, en de reserveringsruimte uit je aangiftes van de tien jaar daarvoor. Concreet mag je verwachten dat je boekhouder:
- je oude FOR-stand in beeld brengt en doorrekent wat vrijval bij staking je zou kosten;
- elk najaar je jaarruimte en beschikbare reserveringsruimte berekent, vóór de jaarwisseling;
- controleert of de AOV-premie op de juiste plaats staat — niet in de winst, maar bij de uitgaven voor inkomensvoorzieningen;
- de wisselwerking bewaakt tussen lijfrenteaftrek, box 3 en eventuele toeslagen;
- bij een BV de oudedagsverplichting en de ingangsdata bewaakt.
Zoek je iemand die vooral met startende zelfstandigen werkt, kijk dan ook naar de kantoren in de omgeving. De boekhouders in Heemskerk en Beverwijk bedienen dezelfde IJmond- en Kennemerlandregio. Werk je vanuit huis, dan is de pagina over de werkruimte in de eigen woning een logisch vervolg.
Asperion
Je boekhouder werkt mee in Asperion, zodat je zelf altijd bij je cijfers kunt. Handig als je halverwege het jaar wilt zien wat je winst doet — want dat bepaalt hoeveel lijfrentepremie je nog kunt aftrekken.
Bekijk Asperion →Kosten van een boekhouder in Castricum
Tarieven in Castricum liggen op het niveau van de wijdere regio Alkmaar en Kennemerland: iets onder Amsterdam, vergelijkbaar met Haarlem en Beverwijk. Onderstaande bedragen zijn indicatief en exclusief btw.
| Situatie | Indicatie per maand |
|---|---|
| ZZP'er, eenvoudige administratie | € 75 – € 145 |
| Eenmanszaak met personeel | € 165 – € 320 |
| BV met DGA-salaris | € 235 – € 460 |
| Eenmalig: jaarruimteberekening en lijfrenteadvies | € 175 – € 425 |
| Eenmalig: afwikkeling FOR bij staking | € 425 – € 1.100 |
Wil je meerdere kantoren naast elkaar leggen? Vergelijk vrijblijvend boekhouders die in Castricum en Kennemerland werken. Wat een boekhouder gemiddeld kost, lees je op de pagina over boekhouderstarieven.
Waar je op let bij een boekhouder in Castricum
- Rekent hij je jaarruimte uit zonder dat je erom vraagt? Een kantoor dat dit alleen op verzoek doet, laat elk jaar aftrek liggen.
- Weet hij waar de AOV-premie thuishoort? Vraag het na. Het antwoord verraadt meteen hoeveel zelfstandigen hij in zijn bestand heeft.
- Heeft hij je oude FOR-stand paraat? Die staat op je balans; hij hoort te weten wat er bij staking gebeurt.
- Denkt hij vooruit richting stoppen? Stakingslijfrente en bedrijfsopvolging vragen jaren voorbereiding, geen weken.
Meer algemene keuzehulp vind je op de pagina over de boekhouder voor zzp'ers. Zoek je liever op sector, kijk dan bij boekhouder per branche.
Veelgestelde vragen over een boekhouder in Castricum
Kan ik nog een fiscale oudedagsreserve opbouwen?
Nee. De opbouw van de fiscale oudedagsreserve is per 1 januari 2023 gestopt. Je kunt sindsdien geen nieuwe dotaties meer doen. De stand die je op 31 december 2022 had opgebouwd blijft wel gewoon op je balans staan en wordt afgewikkeld volgens de oude regels: zolang je onderneming doorloopt gebeurt er niets, maar bij staking, verkoop of overlijden valt de reserve in één keer vrij en wordt hij tot je winst gerekend. Je kunt die vrijval opvangen door het bedrag om te zetten in een lijfrente, zodat de premieaftrek tegenover de vrijval staat en je pas belasting betaalt over de latere uitkeringen. Als vervanging voor de opbouw is de lijfrenteruimte juist verruimd.
Hoe wordt mijn jaarruimte voor lijfrentepremie berekend?
De jaarruimte wordt berekend over je premiegrondslag. Dat is je winst uit onderneming na aftrek van de ondernemersaftrek en de mkb-winstvrijstelling, verminderd met een franchise omdat je daarnaast AOW opbouwt. Over dat bedrag wordt een percentage genomen dat sinds de Wet toekomst pensioenen fors is verhoogd. Bouw je ook nog pensioen op in loondienst of via een beroepspensioenfonds, dan wordt die opbouw van je ruimte afgetrokken. Belangrijk is de timing: voor een gewone lijfrente moet de premie in het kalenderjaar zelf zijn betaald om in dat jaar aftrekbaar te zijn. Laat de berekening dus in het najaar maken en niet pas bij het invullen van de aangifte.
Wat is reserveringsruimte en kan ik daarmee alsnog inhalen?
Ja. Als je in eerdere jaren je jaarruimte niet of niet volledig hebt gebruikt, mag je die alsnog inhalen via de reserveringsruimte. Je mag daarvoor terugkijken tot tien kalenderjaren; dat was voorheen zeven jaar. Voor ondernemers die jarenlang op de fiscale oudedagsreserve hebben geleund in plaats van premie te storten, loopt de niet-gebruikte ruimte vaak op tot een aanzienlijk bedrag. Het is verstandig om dat inhalen te plannen in een jaar met een hoge winst, omdat de aftrek dan tegen het hoogste tarief valt. Je boekhouder kan de beschikbare ruimte uit je aangiftes van de afgelopen jaren afleiden.
Mag ik de premie van mijn arbeidsongeschiktheidsverzekering als bedrijfskosten boeken?
Nee, en dit is een van de meest gemaakte fouten. De premie voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering is geen ondernemingslast maar een uitgave voor inkomensvoorzieningen: een persoonlijke aftrekpost in box 1, net als een lijfrentepremie. Boek je hem toch in de winst, dan verlaag je onbedoeld je premiegrondslag en daarmee je eigen jaarruimte voor lijfrente, en loop je bij een controle tegen een correctie aan. De keerzijde van deze systematiek is dat een uitkering uit de AOV belast is in box 1. Premie aftrekbaar, uitkering belast: pas het aan beide kanten consequent toe.
Is mijn inleg in een broodfonds of schenkkring aftrekbaar?
Nee. Bij een broodfonds of schenkkring is er geen verzekeraar en geen verzekeringsovereenkomst, dus er is fiscaal geen sprake van een premie. De maandelijkse inleg is niet aftrekbaar en het opgebouwde saldo blijft van jou: het telt gewoon mee als bezitting in box 3. Daar staat tegenover dat de uitkering die je bij langdurige ziekte van de andere deelnemers ontvangt het karakter van een schenking heeft en daardoor in beginsel niet als inkomen wordt belast. Houd er wel rekening mee dat een schenkkring doorgaans maar een beperkt aantal jaren uitkeert en dus geen dekking biedt voor blijvende arbeidsongeschiktheid.
Ik start vanuit loondienst. Kan ik mijn WIA-verzekering meenemen?
Dat kan, maar alleen als je er snel bij bent. Je kunt de verzekering bij het UWV vrijwillig voortzetten, en daarvoor geldt een aanmeldtermijn van dertien weken na het einde van je verplichte verzekering. Laat je die termijn verstrijken, dan vervalt de mogelijkheid definitief. Voor startende ondernemers met een medische voorgeschiedenis, die particulier moeilijk of alleen tegen een hoge premie te verzekeren zijn, is dit vaak de enige realistische dekking. Juist deze groep ontdekt de regeling meestal pas als de termijn al voorbij is, dus zet het op je lijstje voor de eerste weken na je inschrijving bij de Kamer van Koophandel.