Weesp: een vestingstad die sinds 2022 Amsterdam heet

Weesp ligt op de plek waar de Vecht en het Amsterdam-Rijnkanaal elkaar kruisen, met de vesting, de Ossenmarkt en Fort Uitermeer als tastbare resten van de Hollandse Waterlinies. De stad heeft een uitgesproken industrieel verleden: Weesper porselein in de achttiende eeuw, jenever- en likeurstokerijen, en van 1850 tot 1971 de cacaofabriek van Van Houten, waarvan het terrein inmiddels is herontwikkeld. De woonplaats telt 26.082 inwoners (1 januari 2026) en ruim 4.100 bedrijfsvestigingen — veel zelfstandigen, een schil bouw- en installatiebedrijven, en bedrijvigheid rond de Nijverheidslaan en het station.

Op 24 maart 2022 is de gemeente Weesp opgegaan in de gemeente Amsterdam. Weesp is sindsdien een stadsgebied met een eigen, rechtstreeks gekozen bestuurscommissie. Voor een ondernemer verandert er in het dagelijkse werk weinig, maar er is één verschil dat de moeite van het begrijpen waard is: Amsterdam is de enige grote gemeente in Nederland die haar grond traditioneel niet verkoopt, maar in erfpacht uitgeeft.

In Weesp zelf staat het meeste vastgoed nog gewoon op eigen grond. Juist daarom struikelen Weesper ondernemers erover: wie een bedrijfsruimte koopt of huurt in Amsterdam, wie meegaat in een gebiedsontwikkeling, of wie een opstalrecht vestigt voor zonnepanelen op het eigen dak, komt in een systeem terecht waarvan de fiscale regels wezenlijk anders zijn dan bij eigen grond. Een canon is geen huur. Een afkoopsom is geen kostenpost. En bij aankoop rekent de overdrachtsbelasting met een bedrag dat niet in de koopsom staat.

De kern in het kort

  • Een erfpachtrecht is een zakelijk recht (artikel 5:85 BW): je hebt de grond niet in eigendom, maar je mag hem houden en gebruiken alsof je eigenaar bent, tegen een canon.
  • De jaarlijkse canon is een gewone bedrijfslast. Een afkoopsom is dat niet: die hoort thuis op de balans en wordt hooguit gespreid over de periode waarop hij ziet.
  • Voor de btw is het vestigen van erfpacht soms een levering en soms een vrijgestelde verhuurdienst — artikel 3, tweede lid van de Wet OB legt de grens bij de waarde in het economische verkeer.
  • Voor de overdrachtsbelasting telt de gekapitaliseerde canon mee in de grondslag (artikel 11 WBR). Bij een onbepaalde looptijd is de kapitalisatiefactor 17.
  • Bij voortdurende erfpacht kan de canon aan het einde van een tijdvak opnieuw worden vastgesteld. Dat is een begrotingsrisico, geen verrassing.

Erfpacht: je hebt geen grond, je hebt een recht

Erfpacht is geregeld in artikel 5:85 van het Burgerlijk Wetboek. De grondeigenaar — in Amsterdam de gemeente — blijft eigenaar; de erfpachter krijgt het recht de grond te houden en te gebruiken. Daar staat meestal een periodieke vergoeding tegenover: de canon. Het recht zelf is overdraagbaar en kan worden bezwaard met een hypotheek, en dat is precies waarom een bank er anders naar kijkt dan naar volle eigendom.

Er zijn twee smaken, en het onderscheid is voor je begroting belangrijker dan voor je notaris:

  • Voortdurende erfpacht loopt in tijdvakken, klassiek van vijftig of vijfenzeventig jaar. Aan het einde van elk tijdvak wordt de canon opnieuw vastgesteld, doorgaans op basis van de dan geldende grondwaarde. Dat kan een forse sprong zijn ten opzichte van een canon die decennia geleden is bepaald.
  • Eeuwigdurende erfpacht kent geen tijdvakken. Amsterdam geeft sinds juli 2016 nieuwe rechten uit onder de Algemene Bepalingen voor eeuwigdurende erfpacht 2016, waarbij de canon alleen nog voor inflatie wordt aangepast en niet meer voor waardeontwikkeling. Je kunt de canon periodiek betalen of eeuwigdurend afkopen.

Let op één ding dat vaak wordt aangenomen en niet klopt: de bekende overstapregeling waarmee bestaande erfpachters van voortdurend naar eeuwigdurend konden overstappen, is geschreven voor woonbestemmingen. Voor een bedrijfsmatig erfpachtrecht loopt dat traject anders. Ga er dus niet vanzelf van uit dat de canon van je bedrijfspand vastligt: bij een voortdurend recht is de canonherziening aan het einde van het tijdvak een gebeurtenis waarvan de datum bekend is en waarvan het bedrag dat niet is. Zet die datum in de meerjarenbegroting, niet in het geheugen.

Wat staat er op je balans — en waarop mag je afschrijven?

Hier gaat het in de praktijk het vaakst mis, omdat een canon in het spraakgebruik “huur van de grond” heet en huur nu eenmaal een kostenpost is. Fiscaal moet je drie situaties uit elkaar houden.

De periodieke canon. Betaal je elk jaar een canon, dan is dat een gewone bedrijfslast in het jaar waarop hij betrekking heeft. Niets bijzonders — behalve dat je hem moet toerekenen aan het juiste jaar en niet aan het jaar van betaling, als die twee uiteenlopen.

De afkoop voor een bepaalde periode. Koop je de canon af voor bijvoorbeeld de resterende dertig jaar van een tijdvak, dan heb je vooruitbetaald. Onder goed koopmansgebruik hoort dat bedrag op de balans en wordt het verdeeld over de jaren waarop het ziet. Het in één keer ten laste van de winst brengen is aantrekkelijk maar onjuist, en het is een correctie die bij een boekenonderzoek eenvoudig te maken is: het bedrag en de looptijd staan allebei in de akte.

De eeuwigdurende afkoop. Hier ontbreekt een looptijd om over te verdelen. De betaling gaat op in de boekwaarde van het erfpachtrecht en drukt dus niet als jaarlast. Afschrijven veronderstelt een eindige gebruiksduur, en die is er bij een eeuwigdurend recht per definitie niet. Wat je betaalt om nooit meer canon te hoeven betalen, is daarmee geïnvesteerd vermogen — niet in het jaar aftrekbaar. Voor het rendement op de investering maakt dat verschil, en het is een van de redenen waarom afkopen of doorbetalen een rekensom over meerdere jaren is en geen kwestie van voorkeur.

Op het gebouw dat op de erfpachtgrond staat, mag je gewoon afschrijven, maar niet onbeperkt. De afschrijvingsbeperking voor gebouwen kijkt naar de bodemwaarde, en die is sinds 2024 gelijk aan de WOZ-waarde. Het feit dat de grond niet van jou is, neemt die beperking niet weg. Hoe die rekensom werkt — inclusief de componentenbenadering en de voorziening groot onderhoud — staat uitgewerkt op onze pagina over het afschrijven van vastgoed en installaties. Nog een praktisch punt: de WOZ-beschikking gaat naar degene die het genot van de zaak heeft krachtens een beperkt recht. Bij erfpacht is dat de erfpachter, dus jij. Die beschikking komt dus op jouw mat, en de bezwaartermijn van zes weken loopt voor jouw rekening.

Btw: vestiging van erfpacht is soms een levering en soms verhuur

Dit is het onderdeel dat adviseurs zonder vastgoedervaring het vaakst over het hoofd zien, en het kan om grote bedragen gaan.

Artikel 3, tweede lid van de Wet op de omzetbelasting merkt het vestigen, overdragen, wijzigen, afstand doen van en opzeggen van een beperkt recht op een onroerende zaak aan als een levering van die zaak. Erfpacht en opstal vallen daaronder (hypotheek en grondrente niet). Maar er zit een voorwaarde aan vast: dat geldt alleen als de vergoeding, vermeerderd met de btw, ten minste gelijk is aan de waarde in het economische verkeer van de zaak. Die waarde is ten minste de kostprijs inclusief btw zoals die zou ontstaan als een onafhankelijke derde de zaak op dat moment zou voortbrengen.

De “vergoeding” is bij erfpacht niet alleen een eventuele koopsom, maar ook de gekapitaliseerde canon. Komt dat totaal boven de drempel uit, dan is er sprake van een levering. Blijft het eronder — wat bij een bescheiden canon vaak het geval is — dan is het geen levering maar een dienst, en wel de verhuur van een onroerende zaak. En verhuur is in beginsel vrijgesteld.

Dat verschil bepaalt drie dingen tegelijk:

  • Of er btw op de akte zit. Bij een levering kan de transactie belast zijn; bij een dienst is zij in beginsel vrijgesteld.
  • Of je de btw op de investering kunt aftrekken. Vrijgesteld betekent geen aftrek. Wie een verbouwing begroot exclusief btw terwijl de exploitatie vrijgesteld is, komt eenentwintig procent te laag uit.
  • Of er een herzieningstermijn gaat lopen. Bij onroerende zaken is dat negen jaar na het jaar van ingebruikneming. Sinds 1 januari 2026 geldt daarnaast een eigen herzieningsregeling van vijf jaar voor grote verbouwingen — zie de herzieningsregeling voor investeringsdiensten.

Is de vestiging een vrijgestelde verhuurdienst, dan kunnen partijen onder voorwaarden kiezen voor belaste verhuur. Dat mag alleen als de afnemer de btw voor ten minste negentig procent kan aftrekken. Hoe die 90%-toets in de praktijk uitpakt en waarom hij hele huurcontracten kan blokkeren, hebben we uitgewerkt bij de btw-vrijstelling voor onderwijs en de 90%-toets.

Overdrachtsbelasting: het bedrag dat niet in de koopsom staat

Koop je een erfpachtrecht, dan verkrijg je een onroerende zaak voor de overdrachtsbelasting. De grondslag is niet alleen wat je aan de verkoper betaalt. Artikel 11 van de Wet op belastingen van rechtsverkeer verhoogt die grondslag met de gekapitaliseerde waarde van de canon. Spiegelbeeldig geldt: koop je de blote eigendom van een met erfpacht belaste zaak, dan wordt de grondslag met datzelfde bedrag verláágd.

De kapitalisatie gebeurt volgens de bijlage bij het uitvoeringsbesluit. Voor een niet-geïndexeerde canon is de gekapitaliseerde waarde de canon maal een factor die van de looptijd afhangt; bij een onbepaalde duur of een looptijd langer dan 51,33 jaar is die factor 17. Er zit een plafond op: de waarde van het recht plus de gekapitaliseerde canon mag samen niet uitkomen boven de waarde van de volle eigendom.

Praktisch gezegd: een bedrijfspand met een canon van € 12.000 per jaar en een onbepaalde looptijd draagt € 204.000 extra grondslag met zich mee. Tegen het tarief voor niet-woningen — dat op 10,4% is blijven staan, terwijl het tarief voor een woning die geen hoofdverblijf wordt per 1 januari 2026 juist is verlaagd naar 8%, zie de particuliere vastgoedbelegger — is dat ruim € 21.000 belasting die niet in de koopsom zichtbaar is. Reken hem mee vóór je een bod doet, niet erna.

Het recht van opstal: zonnedak, laadpaal en antenne

Het tweede zakelijke recht dat je als ondernemer tegenkomt is het recht van opstal. De hoofdregel van ons recht is natrekking: wat duurzaam met de grond of een gebouw is verenigd, wordt eigendom van de eigenaar daarvan. Een opstalrecht doorbreekt dat. Wie zonnepanelen, een laadinfrastructuur, een antenne-installatie of een technische ruimte op andermans dak of grond plaatst, blijft daarvan eigenaar als er een opstalrecht is gevestigd — en is dat niet gebeurd, dan is de installatie juridisch van de pandeigenaar geworden, ook al staat zij op jouw balans.

Voor de tegenprestatie (de retributie) geldt dezelfde logica als bij erfpacht: bij een zakelijke dakeigenaar is de vergoeding belaste omzet, bij een particuliere valt zij in beginsel in box 3. En omdat een opstalrecht een beperkt recht op een onroerende zaak is, geldt ook hier artikel 3, tweede lid van de Wet OB en de kapitalisatieregel van artikel 11 WBR. De coöperatieve variant — leden, participaties en de subsidieregeling per kilowattuur — hebben we uitgewerkt bij de energiecoöperatie.

Einde, verkoop en overdracht van het recht

Een erfpachtrecht eindigt door tijdsverloop, door opzegging of door afstand. Eindigt het, dan heeft de erfpachter op grond van artikel 5:99 BW in beginsel recht op een vergoeding voor de opstallen die hij zelf heeft aangebracht of overgenomen. Die vergoeding is voor de winstbepaling een bate: hij komt in de plaats van een bedrijfsmiddel en het verschil met de boekwaarde is belast resultaat. Onder voorwaarden kan een herinvesteringsreserve die heffing uitstellen — maar dan moet het voornemen om te herinvesteren wel vóór het jaareinde in het dossier zitten.

Verkoop je het recht tussentijds, dan hangt de waarde in belangrijke mate af van de resterende looptijd en van de vraag of de canon is afgekocht en tot wanneer. Een koper die nog acht jaar te gaan heeft vóór de canonherziening, rekent anders dan een koper met veertig jaar. Voor de balans betekent dit dat de boekwaarde van een erfpachtrecht met een aflopend tijdvak nadrukkelijk aandacht verdient bij het opmaken van de jaarrekening; loopt de looptijd af, dan hoort daar een afschrijvings- of afwaarderingsvraag bij. En vergeet niet dat een lopende btw-herzieningstermijn bij verkoop in één keer wordt afgerekend.

Wat vraag je aan een boekhouder in Weesp?

De meeste kantoren in en om Weesp bedienen de gewone mix: zelfstandigen, bouw en installatie, detailhandel en zakelijke dienstverlening. Dat is prima werk, maar erfpacht is specialisme. Vier vragen scheiden het kaf van het koren:

  • Hoe verwerkt u een afgekochte canon? Het antwoord moet gaan over de looptijd en de balans, niet over “dan boeken we hem als huisvestingskosten”.
  • Wat betekent artikel 3, tweede lid Wet OB voor deze akte? Wie hier niet doorheen kan, kan de btw-positie van de transactie niet beoordelen.
  • Heeft u de gekapitaliseerde canon in de overdrachtsbelasting meegenomen? Vraag dit vóór de levering, niet erna.
  • Wanneer eindigt het huidige tijdvak? Als niemand dat weet, staat het ook niet in de meerjarenbegroting.

Voor het overige gelden de gewone criteria: sectorkennis, een digitale werkwijze, en duidelijke afspraken over wat er wel en niet in het maandbedrag zit. Wat een boekhouder gemiddeld kost en waar de prijsverschillen vandaan komen, hebben we uitgewerkt in wat kost een boekhouder. Werk je als zelfstandige zonder personeel, dan is een boekhouder voor ZZP’ers een goed startpunt.

Asperion als boekhoudpakket

Een erfpachtrecht, een afgekochte canon en een gebouw met een eigen afschrijvingsschema zijn drie posten die je niet elk jaar opnieuw wilt uitrekenen. In Asperion, het online boekhoudpakket waarmee veel Nederlandse boekhouders werken, leg je die vast in de vaste activa-administratie, zodat de afschrijving en de spreiding van vooruitbetaalde bedragen automatisch in de juiste periode landen. Je boekhouder werkt in dezelfde omgeving mee, waardoor je niet elk kwartaal bestanden heen en weer stuurt. Vraag bij een offerte altijd of het kantoor in Asperion kan werken — dat scheelt tijd en dus geld.

Veelgestelde vragen over een boekhouder in Weesp

Is een erfpachtcanon aftrekbaar voor mijn onderneming?

De jaarlijkse canon wel: dat is een gewone bedrijfslast in het jaar waarop hij betrekking heeft. Een afkoopsom is dat niet. Koop je af voor een bepaalde periode, dan hoort het bedrag op de balans en verdeel je het over de jaren waarop het ziet. Bij een eeuwigdurende afkoop ontbreekt een looptijd en gaat de betaling op in de boekwaarde van het recht — die is dus niet als jaarlast aftrekbaar.

Betaal ik overdrachtsbelasting over de canon?

Indirect wel. Artikel 11 van de Wet op belastingen van rechtsverkeer verhoogt de grondslag met de gekapitaliseerde waarde van de canon. Bij een onbepaalde looptijd of een looptijd langer dan 51,33 jaar is de kapitalisatiefactor 17. Het geheel is gemaximeerd op de waarde van de volle eigendom. Reken dat bedrag mee voordat je een bod uitbrengt, want het staat niet in de koopsom.

Zit er btw op het vestigen van een erfpachtrecht?

Dat hangt af van de hoogte van de vergoeding. Artikel 3, tweede lid van de Wet OB merkt de vestiging aan als een levering, maar alleen als de vergoeding inclusief btw ten minste gelijk is aan de waarde in het economische verkeer. Blijft het bedrag daaronder, dan is het geen levering maar een in beginsel vrijgestelde verhuurdienst. Bij erfpacht telt de gekapitaliseerde canon mee als vergoeding.

Krijg ik als erfpachter de WOZ-beschikking?

Ja. De beschikking gaat naar degene die het genot van de zaak heeft krachtens eigendom, bezit of een beperkt recht — bij erfpacht is dat de erfpachter. De bezwaartermijn van zes weken loopt dus voor jouw rekening, en de WOZ-waarde bepaalt bovendien de bodemwaarde waartoe je op het gebouw mag afschrijven.

Kan de canon van mijn bedrijfspand omhoog?

Bij voortdurende erfpacht wel: aan het einde van elk tijdvak wordt de canon opnieuw vastgesteld, meestal op basis van de dan geldende grondwaarde. Bij eeuwigdurende erfpacht onder de Amsterdamse bepalingen van 2016 wordt de canon alleen nog voor inflatie aangepast. De overstapregeling waarmee bestaande erfpachters naar eeuwigdurend konden overstappen, is geschreven voor woonbestemmingen; ga er bij een bedrijfsmatig recht niet vanzelf van uit.

Heb ik een opstalrecht nodig voor zonnepanelen op een gehuurd dak?

Als je eigenaar wilt blijven van de installatie: ja. Zonder opstalrecht geldt natrekking en wordt wat duurzaam met het gebouw is verenigd eigendom van de pandeigenaar — ook als de panelen op jouw balans staan en jij de investeringsaftrek hebt geclaimd. Leg het opstalrecht vast vóór de installatie, niet erna.