🦷

Boekhouder voor een tandarts vinden

In bijna elke onderneming is btw een doorloopje: je betaalt hem aan je leverancier en je trekt hem weer af. In een tandartspraktijk niet. Jij presteert vrijgesteld, dus elke euro btw op een inkoopfactuur is definitief jouw kostprijs. En of die btw er stáát, hangt niet af van wat je koopt maar van wie het levert.

Waarom btw in een tandartspraktijk anders werkt

Een tandartspraktijk verricht medische handelingen die zijn gericht op de persoonlijke gezondheidskundige verzorging van de mens, en die zijn vrijgesteld van btw. Dat klinkt als een voordeel en dat is het ook, maar er zit een harde keerzijde aan die de hele administratie van een praktijk bepaalt: wie vrijgesteld presteert, heeft geen recht op aftrek van voorbelasting.

Voor een gewone ondernemer is btw een doorloopje. Hij betaalt 21% aan zijn leverancier, trekt die af in zijn aangifte en houdt per saldo niets over. Voor jou is het dat niet. De btw op je unit, je röntgenapparatuur, je sterilisatieruimte, je verbouwing, je praktijksoftware en je tandtechnisch werk is definitief. Zij verdwijnt niet in een aangifte, maar in je kostprijs.

Dat heeft twee gevolgen die in de praktijk stelselmatig misgaan. Het eerste is een rekenfout bij elke investering: een begroting of een leasevoorstel exclusief btw komt voor jou 21% te laag uit. Dezelfde fout wordt gemaakt in de kinderopvang en bij kerkelijke bouwprojecten; zie de branchepagina over de kinderopvang en de pagina over Nunspeet. Het tweede is subtieler, en daar gaat deze pagina vooral over: omdat je die btw niet kunt terugvragen, bepaalt de vraag of er btw op je inkoopfactuur staat rechtstreeks je marge. En die vraag wordt niet beslist door het product.

De vrijstelling hangt aan de hoedanigheid van de leverancier

De Belastingdienst somt de vrijstelling in de mondzorg op in drie regels. Vrijgesteld van btw zijn:

Lees die tweede regel nog eens. Er staat niet “leveringen van tandprothesen”. Er staat leveringen van tandprothesen door tandartsen en tandtechnici. De wettelijke grondslag is artikel 11, eerste lid, aanhef en onderdeel g, onder 1° van de Wet op de omzetbelasting 1968, dat is gebaseerd op artikel 132, eerste lid, onderdeel e van de btw-richtlijn, en de Belastingdienst maakt er één consequentie expliciet bij:

Dezelfde prothese, twee tarieven

De levering van een gebitsprothese door een handelaar in prothesen is niet vrij van btw. Daarvoor geldt het 21%-tarief.

Precies dezelfde kroon, brug of prothese is dus vrijgesteld als je hem van een tandtechnisch laboratorium koopt, en belast met 21% als dezelfde kroon via een handelaar bij je binnenkomt. En omdat jij geen aftrekrecht hebt, is die 21% geen administratieve rimpel maar een harde kostprijsverhoging op je duurste inkooppost, die je niet terugziet en niet kunt doorschuiven.

Dat maakt de keuze van je toeleverancier een fiscale beslissing. Het is de structuur die je ook terugziet op de branchepagina over het metaalbedrijf, waar de richting van de geldstroom beslist en niet het materiaal: in de mondzorg beslist de hoedanigheid van de leverancier en niet het product op de factuur.

Bij een buitenlands laboratorium geldt hetzelfde principe. De vrijstelling strekt zich uit tot de intracommunautaire verwerving en de invoer van tandprothesen, maar ook daar met de toevoeging: die zijn geleverd door tandartsen en tandtechnici. Werk je met een laboratorium buiten Nederland, dan is de hoedanigheid van die partij dus een vraag die je vóór de eerste order stelt en in je leveranciersdossier vastlegt — niet achteraf, als er al een jaar facturen zijn geboekt.

Wat een tandprothese is — en wat niet

Het tweede scharnierpunt is de vraag wat er onder “tandprothese” valt. Dat is enger dan het woord suggereert. Tandprothesen zijn tandtechnische werken die specifiek voor een patiënt zijn gemaakt aan de hand van gipsmodellen, wasafdrukken en dergelijke. De Belastingdienst noemt als voorbeelden:

Even belangrijk is wat er uitdrukkelijk niet onder valt: artikelen die worden gebruikt bij het maken van tandtechnische werken zijn geen tandprothesen. De Belastingdienst noemt volle tanden en gegoten tinnen staafjes voor het verzwaren en stabiliseren van gebitten. Die halffabricaten en materialen zijn dus gewoon belast, ook als het eindproduct dat ermee wordt gemaakt vrijgesteld is. Voor een praktijk met een eigen laboratoriumruimte betekent dat: de materiaalinkoop draagt 21% die je niet aftrekt, terwijl het werkstuk dat je aan de patiënt levert vrijgesteld is.

De scherpste vondst: dezelfde scan, dezelfde mal, twee regimes

Hier wordt het concreet, en dit is het punt waar een praktijk met een sportieve clientele of een slaapgeneeskundige tak tegenaan loopt.

De kennisgroep omzetbelasting van de Belastingdienst heeft in standpunt KG:210:2024:4 een casus beoordeeld die vrijwel in elk tandtechnisch laboratorium voorkomt. Een tandtechnicus vervaardigt op maat gemaakte gebitsbeschermers voor sporters. Hij krijgt daarvoor een digitale 3D-scan van een tandarts aangeleverd, of hij maakt die scan zelf op locatie, bijvoorbeeld op een sportclub. De vraag: is de levering van zo’n gebitsbeschermer vrijgesteld op grond van artikel 11-1-g-1° Wet OB 1968?

Het antwoord is nee. En de redenering is wat deze branche moet kennen, want zij is algemeen toepasbaar:

Zet die twee producten naast elkaar. Een MRA — een mondbeugel tegen snurken en slaapapneu — staat uitdrukkelijk op de lijst van tandprothesen en is vrijgesteld. Een gebitsbeschermer voor een sporter is 21%. Dezelfde scan, dezelfde mal, dezelfde machine, dezelfde tandtechnicus, een vergelijkbaar stuk kunststof in de mond. Het enige verschil is waarvoor de patiënt hem indoet: een aandoening behandelen tegenover een onzeker risico afdekken.

De kennisgroep merkt dat zelf op: de gebitsbeschermer is “mogelijk vergelijkbaar met een mondstuk” zoals een MRA, maar het therapeutische doel ontbreekt. Een laboratorium of praktijk die beide maakt, heeft dus twee btw-regimes op één machine — en dat moet in de artikelstamgegevens van je facturatiesysteem zitten, niet in een correctie aan het eind van het jaar.

De dag dat je praktijk btw-plichtig wordt

Dit is het gevolg dat het vaakst over het hoofd wordt gezien. Een praktijk die één belaste prestatie gaat verrichten, verandert van administratieve categorie.

De Belastingdienst is daar expliciet over: ben je geregistreerd als ondernemer met alleen vrijgestelde prestaties, en ga je nu ook diensten verrichten waarvoor je wél btw moet berekenen, dan moet je periodiek btw-aangifte gaan doen. Je stuurt daarvoor een brief naar je belastingkantoor en geeft aan vanaf welke datum je belaste prestaties verricht.

Een praktijk die dus besluit sportbeschermers aan te bieden, tandenbleken als cosmetische behandeling in het pakket zet of mondzorgproducten aan de balie gaat verkopen, zet daarmee een administratieve keten in gang: aangifteplicht, splitsing van de voorbelasting, een pro rata en — aan de gunstige kant — voor het eerst een stukje aftrekrecht. De systematiek van splitsen, pro rata naar omzetverhouding en de herrekening in de laatste aangifte van het jaar staat uitgewerkt op de branchepagina over de zorg; voor de herziening bij grote werkzaamheden aan je praktijkpand zie Medemblik.

De balie: wat je verkoopt is 21%

Een veelvoorkomende aanname is dat producten in een zorgpraktijk wel onder een verlaagd tarief zullen vallen. Dat is niet zo. Het 9%-tarief voor geneesmiddelen hangt aan de handelsvergunning op grond van de Geneesmiddelenwet, niet aan de plaats waar je het verkoopt of aan wie het verkoopt. De Belastingdienst noemt bij het 21%-tarief uitdrukkelijk:

Een tandenborstel, interdentale ragers, bleekgels en mondwater zijn dus gewoon 21%. Die hele systematiek — dat het tarief aan de vergunningstatus hangt en niet aan de productgroep, met als tegenhanger dat ook middelen zonder vergunning onder 9% kunnen vallen op grond van artikel 40, lid 3 van de Geneesmiddelenwet — is uitgewerkt op de pagina over de apotheek. Het praktische punt voor een tandartspraktijk: een kassasysteem dat producten op productgroep indeelt in plaats van op tariefstatus zit er structureel naast, en die fout herhaalt zich bij elke aangifte.

De waarnemer: één zin in het contract, 21% verschil

Vrijwel elke praktijk werkt met waarnemers, zzp-mondhygiënisten of een gedetacheerde assistent. Daar zit een btw-vraag onder die in de mondzorg veel geld kost, en de Belastingdienst beantwoordt hem opvallend concreet.

Bij een zorgovereenkomst zijn vaak meer partijen betrokken dan alleen de zorgverlener en de patiënt. Of je als zelfstandig ondernemer de vrijstelling kunt gebruiken, hangt af van wat er in jouw overeenkomst met de opdrachtgever staat. Heb je een overeenkomst tot opdracht waarin staat dat je de werkzaamheden onder eigen verantwoordelijkheid en voor eigen risico uitvoert, en voldoen je werkzaamheden aan de voorwaarden voor de vrijstelling, dan mag je ervan uitgaan dat de vrijstelling geldt.

Daar hangen drie dingen aan die je in de administratie moet terugzien:

Dezelfde stoel, dezelfde patiënt, dezelfde behandelaar — en 21% verschil

Een waarnemend tandarts die op basis van een overeenkomst tot opdracht onder eigen verantwoordelijkheid en voor eigen risico behandelt, factureert vrijgesteld. Dezelfde persoon, in dezelfde stoel, bij dezelfde patiënten, ingehuurd via een uitzendbureau, levert een met 21% belaste dienst — en omdat jouw praktijk vrijgesteld presteert, is die 21% voor jou niet aftrekbaar.

Het verschil zit dus niet in de zorg en niet in de behandelaar, maar in de contractvorm en in wie factureert. Dat is dezelfde structuur als bij stoelverhuur in een kapsalon, waar de vraag wie de overeenkomst op eigen naam sluit bepaalt wiens omzet het is (zie de branchepagina over de kapsalon). En net als daar geldt: wat je dit jaar in de administratie vastlegt, is het bewijsstuk in de discussie van volgend jaar. Een “overeenkomst” die alleen een uurtarief en een rooster bevat, onderbouwt geen eigen verantwoordelijkheid en geen eigen risico.

De praktijkstructuur: lab, bv’s en de plek waar de btw blijft hangen

Veel praktijken groeien naar een structuur met meerdere vennootschappen: een holding, een praktijk-bv, soms een aparte vennootschap voor het pand of voor een tandtechnisch laboratorium. Dat is doorgaans ingegeven door aansprakelijkheid, opvolging of financiering. Maar het is ook een btw-beslissing, en wel om een reden die uit het begin van deze pagina volgt.

Omdat het einde van de keten — de patiënt — vrijgesteld wordt beleverd, blijft de btw ergens in de keten hangen. De vraag is alleen wáár. Zet je het laboratorium in een aparte vennootschap die als tandtechnicus presteert, dan zijn haar leveringen aan de praktijk vrijgesteld, maar draagt zij zelf niet-aftrekbare btw op haar fresmachine, scanner en oven. Laat je de prothesen door een vennootschap doorfactureren die géén tandtechnicus is, dan is die doorlevering 21% en loopt de btw er juist wél op — voor jou niet aftrekbaar.

Het instrument dat hier werkelijk verschil maakt is de fiscale eenheid voor de omzetbelasting: onderlinge prestaties tussen de onderdelen blijven dan volledig buiten de heffing, en het Hof van Justitie heeft bevestigd dat dat óók geldt wanneer de ontvangende partij geen of slechts gedeeltelijk aftrekrecht heeft. Dat is precies de situatie van een mondzorggroep. De drie verwevenheden die daarvoor tegelijk aanwezig moeten zijn, en de hoofdelijke aansprakelijkheid die je er voor terugkrijgt, staan uitgewerkt op de pagina over de fiscale eenheid omzetbelasting. Beoordeel dat vóór de herstructurering, niet erna.

Deel je met andere praktijken een pand, een assistent of software, dan is de doorbelasting daarvan in beginsel een met 21% belaste dienst — en bij vrijgestelde afnemers kost dat echt geld. De uitzondering van kosten voor gemene rekening en de grenzen van de koepelvrijstelling, waaronder het feit dat juist de financiële en de loonadministratie daarvan zijn uitgezonderd, staan op de pagina over kosten delen tussen ondernemers. En verhuur je een behandelkamer aan een zelfstandige mondhygiënist, dan is de vraag of dat vrijgestelde verhuur van een onroerende zaak is of een belaste dienst dezelfde als bij stoelverhuur: zie de kapsalonpagina.

Wat doet een gespecialiseerde boekhouder voor een tandartspraktijk?

Aanbevolen boekhoudpakket

Asperion

In een mondzorgpraktijk ontstaat de omzet in het praktijkpakket en de kosten in de inkoopfacturen van je laboratorium en je depot. Juist omdat je btw niet aftrekt, moet de tariefstatus al bij de boeking vastliggen: vrijgesteld tandtechnisch werk, 21% hulpmiddelen en balieverkoop, en materialen die geen tandprothese zijn. In Asperion houd je die scheiding per grootboekrekening en per artikel bij, en werkt je boekhouder mee in hetzelfde dossier.

Bekijk Asperion →

Wat kost een boekhouder voor een tandartspraktijk?

Tarieven zijn indicatief. Wat de prijs vooral bepaalt is het aantal behandelaars, de loonadministratie en de vraag of er naast de vrijgestelde omzet ook belaste prestaties zijn.

SituatieIndicatie per maand
Zzp-tandarts of waarnemer, geen personeel€ 90 – € 180
Solopraktijk met assistentes (2–5 fte)€ 250 – € 550
Groepspraktijk met meerdere behandelaars en waarnemers€ 450 – € 950
Praktijk met eigen laboratorium of gemengde prestaties€ 500 – € 1.100
Eenmalig: praktijkovername of herstructurering begeleiden€ 1.500 – € 5.000

Meer over de opbouw van die bedragen staat op de pagina over wat een boekhouder kost.

Waar let je op bij het kiezen van een boekhouder voor je praktijk?

Veelgestelde vragen over een boekhouder voor een tandarts

Zijn alle behandelingen in mijn tandartspraktijk vrijgesteld van btw?

De medische handelingen die zijn gericht op de persoonlijke gezondheidskundige verzorging van de mens zijn vrijgesteld; voor tandartsen en tandtechnici is dat uitdrukkelijk zo geregeld. Maar de vrijstelling dekt niet alles wat er in een praktijk gebeurt. Producten die je aan de balie verkoopt zijn belast, en een levering die geen therapeutisch doel heeft — de gebitsbeschermer voor sport is daarvan het schoolvoorbeeld — is dat ook. Zodra je één belaste prestatie verricht, verandert je administratieve positie: je moet dan periodiek btw-aangifte doen en je voorbelasting splitsen.

Waarom is dezelfde kroon soms vrijgesteld en soms 21%?

Omdat de vrijstelling aan de hoedanigheid van de leverancier hangt. Vrijgesteld zijn de leveringen van tandprothesen door tandartsen en tandtechnici. De Belastingdienst zegt er expliciet bij dat de levering van een gebitsprothese door een handelaar in prothesen niet vrij van btw is en dat daarvoor het 21%-tarief geldt. Dezelfde kroon kan dus met of zonder btw bij je binnenkomen, afhankelijk van wie hem levert — en omdat je zelf vrijgesteld presteert, is die btw voor jou definitieve kostprijs.

Wat valt er precies onder ‘tandprothese’?

Tandtechnische werken die specifiek voor een patiënt zijn gemaakt aan de hand van gipsmodellen, wasafdrukken en dergelijke. Genoemde voorbeelden zijn (gedeeltelijke) prothesen, stifttanden, kronen en bruggen, beugels en MRA’s. Artikelen die wórden gebruikt bij het maken van die werken zijn geen tandprothesen — de Belastingdienst noemt volle tanden en gegoten tinnen staafjes voor het verzwaren en stabiliseren van gebitten. Die materialen zijn dus gewoon belast, ook als het eindproduct vrijgesteld is.

Is een mondbeschermer voor sport vrijgesteld?

Nee. De kennisgroep omzetbelasting heeft dat in standpunt KG:210:2024:4 beoordeeld: een gebitsbeschermer om het gebit te beschermen in sportsituaties is niet bestemd voor rechtstreeks therapeutisch gebruik en de levering is dus niet vrijgesteld. Alleen tandprothesen bestemd voor rechtstreeks therapeutisch gebruik vallen onder de vrijstelling (HvJ C-412/15, TMD). Een preventief doel kan therapeutisch zijn als daarmee een ziekte of letsel wordt afgewend of een latente ziekte wordt opgespoord (HvJ C-262/08, CopyGene), maar een louter onzeker verband zonder concreet gezondheidsrisico is niet genoeg (HvJ C-581/19, Frenetikexito). Een MRA tegen slaapapneu staat daarentegen op de lijst van tandprothesen en is vrijgesteld: dezelfde scan en dezelfde mal, twee tarieven.

Mijn waarnemer factureert mij met 21% btw. Klopt dat?

Dat hangt af van de overeenkomst. Heeft de waarnemer een overeenkomst tot opdracht waarin staat dat hij de werkzaamheden onder eigen verantwoordelijkheid en voor eigen risico uitvoert, en voldoen die werkzaamheden aan de voorwaarden voor de vrijstelling, dan mag hij ervan uitgaan dat de vrijstelling geldt en hoort er geen btw op. Die toets geldt per opdracht: bij meerdere opdrachtgevers of verschillende overeenkomsten bij dezelfde opdrachtgever beoordeel je elke opdracht afzonderlijk. Huur je dezelfde persoon in via een uitzendbureau, dan is het altijd 21% — ook met BIG-registratie — en die btw kun jij niet aftrekken.

Waarom valt mijn praktijkverbouwing duurder uit dan begroot?

Vrijwel altijd omdat de begroting exclusief btw is opgesteld. Een aannemer, leverancier of leasemaatschappij rekent standaard met bedragen exclusief btw, omdat de meeste ondernemers die btw terugvragen. Jij niet: vrijgesteld presteren betekent geen recht op aftrek, dus de 21% is voor jou een kostenpost. Reken praktijkinrichting, unit, röntgenapparatuur, software en verbouwing daarom altijd inclusief btw door, en vergelijk leasevoorstellen op diezelfde basis. Let daarbij ook op de herzieningsregeling voor grote werkzaamheden aan een onroerende zaak vanaf € 30.000, die sinds 2026 vijf jaar meeloopt.

Ik verkoop tandpasta en mondwater aan de balie. Is dat 9%?

Nee, 21%. Het 9%-tarief voor geneesmiddelen hangt aan de handelsvergunning op grond van de Geneesmiddelenwet, niet aan de productgroep of de plaats van verkoop. De Belastingdienst noemt tandpasta en mondwaters, als zelfzorgproduct zonder handelsvergunning, uitdrukkelijk bij het 21%-tarief, net als verzorgingsproducten en cosmetica in het algemeen. Een kassasysteem dat op productgroep indeelt in plaats van op tariefstatus maakt die fout bij elke aangifte opnieuw.

Is het verstandig om het tandtechnisch laboratorium in een eigen bv te zetten?

Dat kan, maar beoordeel de btw vóór de herstructurering en niet erna. Omdat de patiënt vrijgesteld wordt beleverd, blijft de btw ergens in de keten hangen; de vraag is waar. Presteert de laboratoriumvennootschap als tandtechnicus, dan zijn haar leveringen aan de praktijk vrijgesteld, maar draagt zij zelf niet-aftrekbare btw op haar apparatuur. Factureert een vennootschap die geen tandtechnicus is de prothesen door, dan is dat 21% en voor de praktijk niet aftrekbaar. Een fiscale eenheid voor de omzetbelasting haalt de onderlinge prestaties volledig uit de heffing — ook wanneer de ontvangende partij geen aftrekrecht heeft — maar vraagt dat drie verwevenheden tegelijk aanwezig zijn en brengt hoofdelijke aansprakelijkheid mee.

Wat moet ik doen als ik voor het eerst een belaste prestatie ga verrichten?

Een brief sturen. Ben je bij de Belastingdienst geregistreerd als ondernemer met alleen vrijgestelde prestaties en ga je ook diensten verrichten waarvoor je btw moet berekenen, dan moet je periodiek btw-aangifte gaan doen; je stuurt daarvoor een brief naar je belastingkantoor waarin je aangeeft vanaf welke datum je belaste prestaties verricht. Daarna splits je je voorbelasting in volledig belast, volledig vrijgesteld en algemeen, reken je de algemene kosten pro rata toe en herreken je in de laatste aangifte van het jaar. Is er in een eerdere aangifte iets misgegaan, dan loopt het herstel via een suppletie met een eigen termijn.

🦷 Een boekhouder die de mondzorg kent

Vergelijk vrijblijvend boekhouders en administratiekantoren met ervaring in tandartspraktijken: de btw-vrijstelling, tandtechnische toelevering, waarnemers en praktijkstructuren.

Vergelijk boekhouders →

Klaar om een boekhouder voor je praktijk te vinden?

Gratis offertes van boekhouders die weten waarom een praktijkbegroting exclusief btw 21% te laag uitkomt — zonder verplichtingen.

Start vergelijken →