's-Gravenzande: 3.490 bedrijven, twee plafonds en één dorpsgrens

's-Gravenzande is de grootste nederzetting van de gemeente Westland en ligt in het westen daarvan, met Monster in het noorden, Naaldwijk in het oosten en Maasdijk en Hoek van Holland in het zuiden. De plaats is ontstaan op een zandplaat ten noorden van de oude Maasmonding, beschermd door een haakvormige strandwal en een stelsel van polderdijken. Rond 1200 liet de graaf van Holland op die zandplaat een hof bouwen, en daaraan ontleent de plaats haar naam. Na de dood van graaf Floris IV werd het hof de permanente woonplaats van zijn weduwe Machteld van Brabant, die er een kapel stichtte in 1235, een begijnhof in 1255 en een gasthuis; in 1427 kwam daar nog een klooster bij.

In 1246 kreeg 's-Gravenzande stadsrechten van graaf Willem II van Holland, op aandringen van zijn moeder Machteld — maar van een stedelijke ontwikkeling kwam het niet. De economie bleef beperkt tot landbouw en veeteelt, en het dorp groeide langzaam. In 1418 werd de plaats platgebrand tijdens de Hoekse en Kabeljauwse twisten, waarbij waarschijnlijk ook het grafelijke hof verloren ging. Daarna volgde eeuwen stagnatie: tussen 1504 en 1732 bleef het aantal huizen ongeveer gelijk op zo'n honderd. In 1809 stortte de kerktoren in en verwoestte daarbij het schip; met steun van koning Willem I verrees aan de Langestraat een nieuwe dorpskerk, in 1816 ingewijd.

De omslag kwam met de tuinbouw. Vanaf 1800 steeg het inwonertal door de opkomst van de tuinbouw en de handel die daarbij hoorde; rond 1850 waren landbouw en tuinbouw de belangrijkste sectoren, en tegen het einde van de negentiende eeuw groeide door het arbeidsintensieve karakter ook de bevolking hard. In 1889 werd een veilingvereniging voor tuinbouwproducten opgericht, die in 1903 een eigen onderkomen kreeg en in 1914 naar het noorden van de dorpskern verhuisde, aan de vaart. Vanaf 1883 was het dorp aangesloten op het net van de Westlandsche Stoomtramweg Maatschappij. In 1972 werd de veiling uitgebreid na de fusie met andere Westlandse veilingen tot Westland Zuid. Tot 1 januari 2004 was 's-Gravenzande een zelfstandige gemeente, inclusief het dorp Heenweg.

Van de 3.490 bedrijfsvestigingen zit 825 (24%) in de zakelijke dienstverlening, 730 (21%) in nijverheid en energie, 455 in handel en horeca, 435 in overheid, onderwijs en zorg, 315 in cultuur, recreatie en overige diensten, 195 in financiële diensten en onroerend goed, 170 in vervoer, informatie en communicatie en 365 (10%) in de land- en tuinbouw. Die 10% is voor een Randstadkern uitzonderlijk hoog, en zij is de reden dat deze pagina over subsidies gaat. Want in één dorp liggen daarmee twee verschillende subsidieplafonds naast elkaar die een factor zes verschillen — en welk plafond jij mag gebruiken, hangt af van hoe je je activiteiten in je boekhouding hebt gescheiden.

De fiscaliteit van de glastuinbouw zelf — het sierteelttarief, de energiebelasting, de veilingafrekening, de landbouwvrijstelling — laten we hier bewust liggen. Die staat volledig uitgewerkt op de pagina over Westland en op de pagina over Naaldwijk. Deze pagina gaat over iets anders: het staatssteunrecht dat achter vrijwel elke subsidie zit die een ondernemer hier aanvraagt, en dat sinds 1 januari 2026 openbaar is geworden.

De-minimissteun: geen staatssteun, maar wél een plafond

Overheidsfinanciering die aan de criteria van artikel 107, eerste lid, van het EU-Verdrag voldoet, is staatssteun en moet in Brussel worden aangemeld. Voor kleine bedragen bestaat een uitzondering: de-minimissteun. Die wordt geacht niet aan alle criteria te voldoen en valt daarmee buiten de aanmeldingsplicht. De regels staan in Verordening (EU) 2023/2831 van de Commissie van 13 december 2023, die in werking is getreden op 1 januari 2024 en van toepassing is tot en met 31 december 2030.

Artikel 3, tweede lid, zegt waar het om gaat: “Het totale bedrag aan de-minimissteun dat per lidstaat aan één onderneming wordt verleend, ligt niet hoger dan 300 000 EUR over een periode van drie jaar.” Dat is een verhoging ten opzichte van de vorige verordening (1407/2013), die uitkwam op € 200.000 over drie belastingjaren.

Maar er is niet één plafond. RVO zet de vier naast elkaar, en elk sectorplafond geldt over een periode van drie jaar:

  • Overig: € 300.000 — de algemene verordening 2023/2831;
  • Landbouw: € 50.000;
  • Visserij: € 30.000;
  • Diensten van algemeen economisch belang (DAEB): € 750.000 — op grond van artikel 3, tweede lid, van de aparte Verordening (EU) 2023/2832.

In een dorp met 365 agrarische vestigingen naast 3.125 andere is dat geen academisch onderscheid. Een tuinder die primaire landbouwproductie verricht, valt buiten de algemene verordening — artikel 1, eerste lid, onderdeel c, sluit steun aan ondernemingen die actief zijn in de primaire productie van landbouwproducten uitdrukkelijk uit — en komt dus uit op het plafond van de landbouwverordening. Zijn buurman met een installatiebedrijf op hetzelfde bedrijventerrein heeft zes keer zoveel ruimte.

De boekhoudkundige scheiding bepaalt onder welk plafond je valt

Veel bedrijven hier doen niet één ding. Naast de teelt staat een handelsactiviteit, een verpakkingslijn, verhuur van loods of koelruimte, een transportpoot of de levering van warmte en elektriciteit. Daarvoor bevat de verordening een bepaling die precies op de administratie aanzet. Artikel 1, tweede lid, zegt dat wanneer een onderneming in een uitgesloten sector én in een sector binnen het toepassingsgebied actief is, de verordening wél geldt voor die laatste activiteiten, “mits de betrokken lidstaat er door gebruik van passende middelen, zoals een scheiding van activiteiten of een boekhoudkundige scheiding, voor zorgt dat de activiteiten in de sectoren die van het toepassingsgebied van deze verordening zijn uitgesloten, niet in aanmerking komen voor de overeenkomstig deze verordening verleende de-minimissteun.”

Lees die zin nog een keer met je grootboek ernaast. Een gescheiden administratie per activiteit is hier geen interne luxe en geen managementinformatie: het is de voorwaarde waaronder je het hoge plafond van € 300.000 mag gebruiken voor je niet-agrarische tak. Zonder die scheiding kan de steunverlener niet vaststellen dat het voordeel niet bij de uitgesloten activiteit terechtkomt, en valt de aanvraag terug op het plafond van € 50.000.

Praktisch betekent dat: kostenplaatsen of een administratieve scheiding per activiteit, een onderbouwde verdeelsleutel voor de gemeenschappelijke kosten, en — het belangrijkste — een scheiding die er al was vóórdat je de aanvraag deed. Achteraf een splitsing bedenken om onder het hogere plafond te komen, is precies wat deze bepaling moet voorkomen.

De klok is veranderd: van belastingjaren naar 36 maanden terug

De oude verordening rekende met drie belastingjaren: het lopende jaar en de twee voorafgaande. De nieuwe doet dat niet meer. Overweging 11 van Verordening 2023/2831 is expliciet: “De voor de toepassing van deze verordening in aanmerking te nemen periode van drie jaar moet op voortschrijdende grondslag worden beoordeeld. Bij elke nieuwe verlening van de-minimissteun moet het totale in de drie voorgaande jaren aan de-minimissteun verleende bedrag in aanmerking worden genomen.”

RVO rekent dat voor met een datum: vraag je op 1 februari 2026 een subsidie aan waarvoor de verordening Overig, Landbouw of DAEB geldt, dan tel je alle ontvangen steun mee vanaf 2 februari 2023. Dus 36 maanden terug vanaf de aanvraag, en niet drie boekjaren.

Dat heeft een gevolg dat in geen enkel standaardrapport zichtbaar is: je kunt je resterende ruimte niet uit je jaarrekening lezen. Je administratie is per boekjaar ingericht, de teller loopt per dag. Twee aanvragen die een half jaar na elkaar liggen, kijken naar twee verschillende perioden en kunnen dus een verschillende uitkomst geven over dezelfde historie.

⚠ En let op de uitzondering, want die laat zien dat de twee klokken naast elkaar bestaan: bij de visserijverordening rekent RVO nog wél met kalenderjaren — de afgelopen twee jaren plus het lopende jaar. Een bedrijf dat in beide sectoren actief is, houdt dus twee tellingen bij op twee verschillende grondslagen.

De teller loopt op de beschikkingsdatum, niet op je bankafschrift

De tweede reden dat je de ruimte niet uit de gewone administratie kunt halen, staat in artikel 3, derde lid: “De de-minimissteun wordt geacht te zijn verleend op het tijdstip waarop de onderneming overeenkomstig de toepasselijke nationale wet- en regelgeving een wettelijke aanspraak op de steun verwerft, ongeacht de datum waarop de de-minimissteun aan de onderneming wordt betaald.”

Het beslissende moment is dus de beschikking, niet de betaling. Een toekenning van december 2025 die in maart 2026 wordt uitbetaald, telt mee vanaf december 2025. En een vastgestelde subsidie die nog niet is betaald, telt al volledig mee. In de boekhouding staat die datum nergens: daar staat de bankmutatie, en eventueel een vordering op de verstrekker. De beschikkingsdatum staat alleen op het besluit zelf.

Daar hoort nog bij dat niet het nominale bedrag maar het bruto-subsidie-equivalent telt, uitgedrukt in brutobedragen vóór aftrek van belastingen of andere heffingen (artikel 3, vijfde lid). En steun die in tranches wordt uitgekeerd, wordt gedisconteerd naar de waarde op het moment van verlening, tegen de disconteringsvoet die op dat tijdstip geldt (zesde lid). Een meerjarige exploitatiesubsidie is dus niet gelijk aan de som van de jaarbedragen.

Hoe je zo'n subsidie in de winst verantwoordt — een investeringssubsidie in mindering op de aanschafwaarde, een exploitatiesubsidie als bate, en een voorziening zodra terugbetaling waarschijnlijk wordt — staat uitgewerkt op de pagina over Steenwijk en de pagina over Lochem. Dat is een andere vraag dan deze: hier gaat het om de teller, niet om de verwerking.

Overschrijden is alles-of-niets

Nu de bepaling die het duurst is, en die bijna altijd verkeerd wordt begrepen. Artikel 3, zevende lid: “Wanneer het in lid 2 vastgestelde plafond door de toekenning van nieuwe de-minimissteun zou worden overschreden, komt deze nieuwe steun niet in aanmerking voor het voordeel van deze verordening.”

Niet het meerdere. Niet het deel boven het plafond. De hele nieuwe steunverlening valt buiten de vrijstelling, en is daarmee in beginsel onrechtmatige staatssteun die kan worden teruggevorderd. Zit je op € 290.000 en wordt er € 40.000 toegekend, dan is niet € 30.000 maar € 40.000 het probleem.

Dat maakt de vraag ‘hoeveel ruimte heb ik nog’ een vraag die je vóór de aanvraag moet kunnen beantwoorden, en met precisie. Een verlener die zich vergist, kan de steun niet verlenen; een ondernemer die zich vergist in zijn eigen verklaring, krijgt het bedrag terug op zijn bord.

Één onderneming: de vijfde meetlat voor je groep

Het plafond geldt per één onderneming, en dat begrip is in de verordening zelf gedefinieerd. Artikel 2, tweede lid, rekent tot één onderneming alle ondernemingen die ten minste één van vier banden met elkaar onderhouden:

  • de ene heeft de meerderheid van de stemrechten van de aandeelhouders of vennoten van de andere;
  • de ene heeft het recht de meerderheid van het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van de andere te benoemen of te ontslaan;
  • de ene heeft het recht een overheersende invloed uit te oefenen op grond van een overeenkomst of een statutaire bepaling;
  • de ene, die aandeelhouder of vennoot is, heeft op grond van een overeenkomst met andere aandeelhouders als enige zeggenschap over de meerderheid van de stemrechten.

En de slotzin: ondernemingen die via één of meer andere ondernemingen zo'n band onderhouden, worden ook als één onderneming beschouwd. Een holding met drie werkmaatschappijen heeft dus niet drie plafonds van € 300.000 maar één.

Dat is de reden dat deze toets in de praktijk zo vaak misgaat: het is een andere meetlat dan alle andere die je al hanteert. De fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting vraagt 95% aandelenbezit. De fiscale eenheid voor de omzetbelasting vraagt meer dan 50% plus drie verwevenheden — zie de pagina over Leusden. De groottecriteria van titel 9 Boek 2 BW kijken naar omzet, balanstotaal en werknemers — zie de pagina over Gorinchem. De Europese mkb-definitie, die bij de Cyberbeveiligingswet en bij de duurzaamheidsrapportage wordt gebruikt, rekent zelfs partnerondernemingen mee — zie Badhoevedorp en Rijnsburg. En deze vijfde kijkt uitsluitend naar zeggenschap, direct of indirect.

Vijf verbondenheidstoetsen voor dezelfde groep, met vijf verschillende uitkomsten. Wie zijn structuur vorig jaar heeft aangepast voor de ene toets, kan daarmee ongemerkt de andere hebben verschoven.

Fusie, overname en splitsing: de steun verhuist mee

De verordening regelt de drie structuurwijzigingen expliciet, en elk met een eigen gevolg.

Bij een fusie of overname (artikel 3, achtste lid) wordt alle de-minimissteun die voordien aan een van de fuserende ondernemingen is verleend, meegerekend om te bepalen of nieuwe steun aan de nieuwe of overnemende onderneming het plafond overschrijdt. Steun die vóór de fusie rechtmatig is verleend, blijft rechtmatig — maar hij vult wel jouw teller. Wie een onderneming koopt, koopt dus haar subsidiehistorie mee, en kan daardoor na de overname minder ruimte hebben dan vóór de overname. Dat is een vraag voor de due diligence en een post in de koopsomonderbouwing, naast de onderwerpen die op de pagina over Bilthoven staan.

Bij een splitsing (negende lid) wordt de vóór de splitsing verleende steun toegerekend aan de onderneming die de steun genoot — in beginsel degene die de activiteiten overneemt waarvoor de steun is gebruikt. Is die toerekening niet mogelijk, dan volgt een evenredige toerekening op basis van de boekwaarde van het aandelenkapitaal van de nieuwe ondernemingen op het moment van de splitsing. Een balanspost bepaalt dan dus hoeveel subsidieruimte elke nieuwe entiteit meekrijgt. Wie een holding boven een bestaande bv hangt of een onderneming afsplitst, doet er goed aan dat vast te leggen — zie de pagina over Sassenheim voor de routes zelf.

Een lening of een borgstelling is ook steun

De-minimissteun is niet alleen subsidie. De verordening is van toepassing op steun waarvan het bruto-subsidie-equivalent vooraf precies kan worden berekend zonder risicoanalyse — ‘transparante de-minimissteun’ — en artikel 4 werkt dat per instrument uit.

  • Subsidies en rentesubsidies zijn zonder meer transparant.
  • Leningen zijn transparant onder voorwaarden: geen collectieve insolventieprocedure tegen de begunstigde, en zekerheden van ten minste 50% van de lening bij een lening van € 1.500.000 met een looptijd van vijf jaar of € 750.000 met een looptijd van tien jaar — of een berekening op basis van het geldende referentiepercentage. Bij lagere bedragen of kortere looptijden wordt het bruto-subsidie-equivalent berekend als een overeenkomstig deel van het plafond.
  • Garanties zijn transparant als de garantie op geen enkel moment meer dan 80% van de onderliggende lening bedraagt, verliezen evenredig worden gedeeld, en het garantiebedrag € 2.250.000 bij vijf jaar of € 1.125.000 bij tien jaar bedraagt — of als het bruto-subsidie-equivalent is berekend met de safe-harbourpremies uit een mededeling van de Commissie.
  • Kapitaalinjecties en risicofinanciering zijn alleen transparant als het totale ingebrachte bedrag het plafond niet overschrijdt.

De consequentie die ondernemers hier het vaakst verrast: een borgstellingsregeling of een gesubsidieerde lening eet ruimte op die je voor een investeringssubsidie had willen gebruiken, en je merkt dat pas bij de volgende aanvraag. Het bedrag dat de teller vult, is niet het leningbedrag maar het berekende bruto-subsidie-equivalent — een getal dat je uit de beschikking moet halen en in je eigen register moet zetten. Over de borgstelling zelf, inclusief wat zij met je ratio's en met de positie van de dga doet, gaat de pagina over Hellevoetsluis.

Cumuleren: welke potjes mogen op elkaar?

Artikel 5 regelt de samenloop, en doet dat in drie stappen. De-minimissteun op grond van deze verordening mag worden gecumuleerd met de-minimissteun voor DAEB (Verordening 2023/2832). Zij mag ook worden gecumuleerd met de-minimissteun uit de landbouw- en visserijverordeningen, maar dan tot het plafond van € 300.000.

De harde grens staat in het derde lid: de-minimissteun wordt niet gecumuleerd met staatssteun voor dezelfde in aanmerking komende kosten, of met staatssteun voor dezelfde risicofinancieringsmaatregel, als daardoor de hoogste steunintensiteit of het hoogste steunbedrag uit een groepsvrijstellingsverordening of een Commissiebesluit wordt overschreden. Maar: de-minimissteun die niet aan specifieke in aanmerking komende kosten is toe te rekenen, mag wél worden gecumuleerd met andere staatssteun.

Die laatste nuance is in de praktijk goud waard en wordt zelden benut. Het verschil tussen een bijdrage die aan een specifieke investering is gekoppeld en een algemene bijdrage bepaalt of je haar naast een andere regeling mag zetten. Het antwoord staat in de beschikking: welke kosten subsidiabel zijn verklaard. Leg dat per post vast, want het is de enige manier om een cumulatievraag achteraf te kunnen beantwoorden.

Sinds 1 januari 2026 staat je subsidiehistorie openbaar op internet

Dit is de verandering die deze pagina actueel maakt. Artikel 6, eerste lid, van de verordening verplicht de lidstaten ervoor te zorgen dat met ingang van 1 januari 2026 informatie over verleende de-minimissteun wordt geregistreerd in een centraal register op nationaal of EU-niveau. Dat register bevat de identificatie van de begunstigde, het steunbedrag, de toekenningsdatum, de steunverlenende autoriteit, het steuninstrument en de betrokken sector volgens de NACE-classificatie, en het wordt zo opgezet “dat de informatie gemakkelijk toegankelijk is voor het publiek”.

Nederland heeft geen eigen register gebouwd maar gebruikt het centrale register van de Europese Commissie: het eAidRegister, kortweg eAir. RVO zegt daarover dat het “voor iedereen te bekijken” is en legt deze gegevens vast: naam van de onderneming, KVK-nummer, sector, de organisatie die de steun verleent, het soort steun, het bedrag en de datum van verlening.

Drie punten waarop dat in de praktijk anders uitpakt dan verwacht:

  • Het register is niet van RVO alleen. Ook decentrale overheden — gemeenten, provincies, waterschappen — leveren via eAir aan. Een gemeentelijke bijdrage voor verduurzaming, een provinciale innovatieregeling en een landelijke subsidie vullen dus dezelfde nationale teller, terwijl geen van die drie verleners automatisch ziet wat de andere twee hebben toegekend.
  • De verlener moet vooraf controleren. Artikel 6, vierde lid: een lidstaat verleent pas nieuwe de-minimissteun nadat hij zich ervan heeft vergewist dat het plafond niet wordt overschreden en dat aan alle voorwaarden is voldaan. Dat betekent dat een aanvraag kan worden afgewezen op een historie die bij jou in de la ligt.
  • De termijnen zijn kort en de bewaartermijn lang. Registratie moet uiterlijk twintig werkdagen na de verlening gebeuren, en de informatie wordt tien jaar bewaard. RVO wijst er zelf op dat je contact kunt opnemen als je subsidie na twintig werkdagen nog niet in het register staat.

Niet alles start tegelijk. Voor de sectoren DAEB en Overig is het register op 1 januari 2026 geopend, voor de sector Landbouw geldt dat vanaf 1 januari 2027, en voor Visserij is dat nog niet bekend. En in het register zitten geen gegevens van vóór die datums.

Het register kan de vraag die het moet beantwoorden nog drie jaar niet beantwoorden

En daar zit de scherpste vondst van deze pagina. Zet de twee data naast elkaar. Het register is op 1 januari 2026 opengegaan zonder historie. Het plafond kijkt 36 maanden terug. Een aanvraag die je vandaag doet, moet dus worden getoetst over een periode die voor meer dan de helft buiten het register valt.

De verordening heeft dat zelf voorzien. Artikel 7, vierde lid, begint met de woorden “Totdat het centraal register is opgezet en een periode van drie jaar bestrijkt” en verplicht de lidstaat in die tussenperiode om je schriftelijk of elektronisch in kennis te stellen van het steunbedrag als bruto-subsidie-equivalent en van het de-minimiskarakter ervan, met een rechtstreekse verwijzing naar de verordening. En in dezelfde bepaling: “Voordat de lidstaat de steun verleent, verlangt hij van de betrokken onderneming een schriftelijke of elektronische verklaring over alle andere onder deze verordening of andere de-minimisverordeningen vallende de-minimissteun die deze onderneming gedurende een periode van drie jaar heeft ontvangen.”

Overweging 24 formuleert de belofte voor daarna: ondernemingen zullen “niet langer verplicht zijn om alle andere ontvangen de-minimissteun bij te houden en aan te geven, zodra het centrale register gegevens voor een periode van drie jaar bevat”.

Reken dat uit en de uitkomst is helder: het register is sinds 1 januari 2026 gevuld, dus pas rond 1 januari 2029 bestrijkt het een volle periode van drie jaar — en voor de landbouw, waar het pas per 1 januari 2027 opengaat, een jaar later. Tot dat moment blijft de de-minimisverklaring die je zelf ondertekent het beslissende document, en de bewijslast ligt bij jou. RVO bevestigt die praktijk: geldt voor je regeling een de-minimisverordening, dan stuur je met je aanvraag een verklaring mee waarin je doorgeeft hoeveel de-minimissteun je al hebt ontvangen, waarna RVO beoordeelt of en hoeveel je nog kunt krijgen.

De paradox is dus dat de transparantie al wél werkt tegen je — je verleningen staan vanaf dag één openbaar met naam en KVK-nummer — terwijl het gemak nog drie jaar op zich laat wachten. In precies die periode is je eigen administratie de enige bron die de plafondvraag kan beantwoorden.

Wat dat betekent voor je administratie

De conclusie is praktisch en kort: een onderneming die regelmatig subsidie aanvraagt, heeft een eigen de-minimisregister nodig, naast het grootboek. Niet omdat een regel dat voorschrijft, maar omdat geen enkele andere bron de vraag kan beantwoorden. Vastleggen per post:

  • de verlenende instantie — ook de gemeente, de provincie en het waterschap;
  • de beschikkingsdatum, niet de betaaldatum, want daarop loopt de teller;
  • het bruto-subsidie-equivalent zoals dat in de beschikking staat, en bij tranches de gedisconteerde waarde;
  • de verordening en de sector waaronder de steun is verleend, want dat bepaalt welk plafond en welke klok gelden;
  • welke kosten subsidiabel zijn verklaard, voor de cumulatievraag;
  • de entiteit binnen de groep die de steun ontving — met daarbij de som over de hele groep, omdat het plafond per één onderneming geldt.

Houd dat bij als rollende som over 36 maanden, niet als jaartotaal, en laat het aansluiten op de posten in je jaarrekening zonder die aansluiting voor de telling te gebruiken. En leg naast dat register de ondertekende verklaringen die je hebt afgegeven: zij vormen samen met de beschikkingen het dossier waarmee je bij een controle kunt aantonen dat je binnen het plafond bleef.

Een boekhouder die deze branche en deze regio kent, stelt bij een subsidieaanvraag twee vragen voordat hij naar het aanvraagformulier kijkt: onder welke verordening valt deze regeling, en wat is de stand van de teller voor de hele groep op de beoogde beschikkingsdatum. Wie die twee niet kan beantwoorden, kan de verklaring niet ondertekenen zonder risico.

Veelgestelde vragen over een boekhouder in 's-Gravenzande

Hoeveel subsidie mag ik als ondernemer in 's-Gravenzande ontvangen zonder dat het staatssteun is?

Dat hangt af van de sector. RVO zet vier plafonds naast elkaar, elk over een periode van drie jaar: € 300.000 voor de algemene categorie Overig, € 50.000 voor Landbouw, € 30.000 voor Visserij en € 750.000 voor diensten van algemeen economisch belang. Het algemene plafond van € 300.000 staat in artikel 3, tweede lid, van Verordening (EU) 2023/2831, die geldt van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2030. Voor een tuinder die primaire landbouwproductie verricht is dat laatste plafond niet beschikbaar: artikel 1 sluit die sector uit van de algemene verordening, zodat het plafond van € 50.000 geldt.

Ik heb naast de teelt ook handel en verhuur. Welk plafond geldt dan?

Dat bepaal je met je administratie. Artikel 1, tweede lid, van de verordening zegt dat de algemene verordening wél geldt voor je niet-agrarische activiteiten, mits met passende middelen — de verordening noemt uitdrukkelijk een scheiding van activiteiten of een boekhoudkundige scheiding — wordt gewaarborgd dat de uitgesloten activiteit niet van die steun profiteert. Een gescheiden administratie per activiteit is daarmee de voorwaarde om het hogere plafond te mogen gebruiken. En die scheiding moet er al zijn voordat je de aanvraag doet; achteraf splitsen om onder een hoger plafond te komen is precies wat de bepaling voorkomt.

Vanaf welke datum tel ik die drie jaar terug?

Vanaf de aanvraag, en per dag. Overweging 11 van Verordening 2023/2831 bepaalt dat de periode van drie jaar op voortschrijdende grondslag moet worden beoordeeld: bij elke nieuwe verlening telt het totaal over de drie voorgaande jaren mee. RVO rekent het voor: vraag je op 1 februari 2026 een subsidie aan onder de verordening Overig, Landbouw of DAEB, dan telt alle steun vanaf 2 februari 2023 mee. De oude verordening rekende nog met drie belastingjaren. Je kunt je ruimte dus niet uit je jaarrekening lezen. Uitzondering: bij de visserijverordening wordt nog met kalenderjaren gerekend — de afgelopen twee jaren plus het lopende jaar.

Telt een subsidie mee vanaf de toekenning of vanaf de uitbetaling?

Vanaf de toekenning. Artikel 3, derde lid, zegt dat de steun wordt geacht te zijn verleend op het tijdstip waarop de onderneming een wettelijke aanspraak op de steun verwerft, ongeacht de datum waarop zij wordt betaald. Een toekenning van december die in maart wordt uitbetaald, vult de teller dus in december. Die datum staat alleen op de beschikking en niet in je bankmutaties, en dat is de belangrijkste reden om een eigen register bij te houden. Daarbij telt niet het nominale bedrag maar het bruto-subsidie-equivalent, en steun in tranches wordt gedisconteerd naar het moment van verlening.

Wat gebeurt er als ik het plafond overschrijd?

Dan valt de hele nieuwe steunverlening buiten de vrijstelling, niet alleen het meerdere. Artikel 3, zevende lid, is daar letterlijk over: wanneer het plafond door de toekenning van nieuwe de-minimissteun zou worden overschreden, komt deze nieuwe steun niet in aanmerking voor het voordeel van de verordening. Zit je op € 290.000 en wordt er € 40.000 toegekend, dan is het probleem dus € 40.000 en niet € 30.000. De steun is dan in beginsel onrechtmatige staatssteun en kan worden teruggevorderd.

Geldt het plafond per bv of voor mijn hele holdingstructuur?

Voor de hele groep. Artikel 2, tweede lid, rekent tot ‘één onderneming’ alle ondernemingen die ten minste één van vier zeggenschapsbanden met elkaar onderhouden: de meerderheid van de stemrechten, het recht de meerderheid van het bestuur te benoemen of ontslaan, een overheersende invloed op grond van een overeenkomst of de statuten, of als enige zeggenschap over de meerderheid van de stemrechten op grond van een aandeelhoudersovereenkomst. Ondernemingen die zo'n band via een of meer andere ondernemingen onderhouden, horen er ook bij. Een holding met drie werkmaatschappijen heeft dus één plafond. Let op dat dit een andere toets is dan de fiscale eenheid vpb (95%), de fiscale eenheid btw (meer dan 50% plus drie verwevenheden), de groottecriteria van titel 9 en de Europese mkb-definitie.

Ik koop een bedrijf over. Neem ik de subsidiehistorie mee?

Ja. Artikel 3, achtste lid, bepaalt dat bij fusies en overnames alle de-minimissteun die eerder aan een van de betrokken ondernemingen is verleend, wordt meegerekend om te bepalen of nieuwe steun het plafond overschrijdt. Steun die vóór de overname rechtmatig is verleend, blijft rechtmatig, maar hij vult wel jouw teller — je kunt na de overname dus minder ruimte hebben dan ervoor. Zet het daarom op de due-diligencelijst. Bij een splitsing wordt de steun toegerekend aan de onderneming die de activiteiten overneemt waarvoor de steun is gebruikt, en als dat niet kan evenredig naar de boekwaarde van het aandelenkapitaal van de nieuwe ondernemingen.

Telt een borgstelling of een gesubsidieerde lening ook mee?

Ja. Artikel 4 van de verordening behandelt leningen, garanties, kapitaalinjecties en risicofinanciering als de-minimissteun zodra het bruto-subsidie-equivalent vooraf precies kan worden berekend. Bij garanties geldt onder meer dat de garantie nooit meer dan 80% van de onderliggende lening mag bedragen en dat het bruto-subsidie-equivalent anders wordt berekend als een overeenkomstig deel van het plafond. Praktisch gevolg: een borgstellingsregeling eet ruimte op die je voor een investeringssubsidie had willen gebruiken, en dat merk je pas bij de volgende aanvraag. Haal het bruto-subsidie-equivalent uit de beschikking en zet dat getal in je register, niet het leningbedrag.

Nu er een register is, hoef ik toch niets meer bij te houden?

Nog niet, en dat duurt nog jaren. Het register is op 1 januari 2026 opengegaan voor de sectoren DAEB en Overig (Landbouw volgt per 1 januari 2027, Visserij is nog onbekend) en bevat geen gegevens van vóór die datums, terwijl het plafond 36 maanden terugkijkt. Artikel 7, vierde lid, houdt daarom de verklaringsplicht in stand ‘totdat het centraal register is opgezet en een periode van drie jaar bestrijkt’, en overweging 24 belooft de afschaffing pas zodra het register drie jaar aan gegevens bevat. Praktisch betekent dat ongeveer 1 januari 2029, en in de landbouw een jaar later. Tot dan is de de-minimisverklaring die je zelf ondertekent het beslissende document en ligt de bewijslast bij jou.

Wie kan zien welke subsidies mijn bedrijf heeft gekregen?

Iedereen. Nederland gebruikt het centrale register van de Europese Commissie, het eAidRegister (eAir), en RVO schrijft dat dit register voor iedereen te bekijken is. Vastgelegd worden de naam van de onderneming, het KVK-nummer, de sector, de organisatie die de steun verleent, het soort steun, het bedrag en de datum van verlening. Registratie gebeurt uiterlijk twintig werkdagen na de verlening en de gegevens worden tien jaar bewaard. Ook decentrale overheden leveren via eAir aan, dus een gemeentelijke of provinciale bijdrage is daar net zo zichtbaar als een landelijke regeling — en zij vult hetzelfde nationale plafond.