Welk Bergen is dit?

Deze pagina gaat over Bergen in Noord-Holland, het kunstenaarsdorp aan de duinrand bij Alkmaar, hoofdplaats van de gelijknamige gemeente waartoe ook Bergen aan Zee, Schoorl, Groet en de Egmonden horen. Bedoel je een andere plaats?

Het gemeentehuis van Bergen staat niet in Bergen. Het staat net buiten de gemeentegrens, in Alkmaar. Dat is een aardige binnenkomer voor een dorp waarvan de bekendste gebouwen een halve ruïne en een villawijk zijn: de Ruïnekerk, in de vijftiende eeuw de grootste kerk van Noord-Holland, in 1574 geplunderd en afgebrand en daarna maar gedeeltelijk herbouwd, en Park Meerwijk, tussen 1915 en 1918 geheel in de stijl van de Amsterdamse School neergezet.

Sinds omstreeks 1900 is Bergen een kunstenaarsdorp dat schilders, schrijvers en architecten aantrekt. De Bergense School is naar deze plaats genoemd, Museum Kranenburgh toont dat werk, in de zomermaanden zijn er op donderdag en vrijdag kunstmarkten rond de Ruïnekerk, en in oktober trekt de Kunst10daagse tienduizenden bezoekers. In de bedrijvenstatistiek zie je dat terug: 260 vestigingen in cultuur, recreatie en overige diensten, en 230 in financiële diensten en onroerend goed — voor een dorp van 12.450 inwoners uitzonderlijk veel.

In een dorp waar werk van dezelfde makers steeds opnieuw van hand tot hand gaat, is er één verplichting die bij vrijwel elke transactie meekomt en die op geen enkele factuur staat: het volgrecht. Het is geen btw-regime en geen aftrekpost. Het is een vergoeding die de maker of zijn erfgenamen toekomt bij dóórverkoop, en zij hangt niet aan het schilderij maar aan drie gegevens die alleen in jouw eigen administratie staan: van wie je het kocht, wanneer, en voor welke prijs exclusief belasting je het verkoopt.

Wat het volgrecht is, en bij wie de rekening ligt

De basis staat in artikel 43a lid 1 van de Auteurswet: het volgrecht is „het recht van de maker en van zijn rechtverkrijgenden krachtens erfopvolging om bij iedere verkoop van een origineel van een kunstwerk waarbij een professionele kunsthandelaar is betrokken, met uitzondering van de eerste vervreemding door de maker, een vergoeding te ontvangen”.

Vier dingen in één volzin. Het gaat om iedere verkoop, niet om de eerste; de eerste vervreemding door de maker zelf is uitgezonderd, dus wie rechtstreeks bij de kunstenaar koopt is niets verschuldigd; er moet een professionele kunsthandelaar bij betrokken zijn, dus een verkoop tussen twee particulieren onderling valt erbuiten; en het recht komt ook toe aan de erfgenamen.

Wie betaalt, staat in artikel 43c lid 1: de verplichting rust op de bij de verkoop betrokken professionele kunsthandelaar, en zijn er meer handelaren bij betrokken, dan zijn zij hoofdelijk aansprakelijk. Niet de verkoper, niet de koper: de handelaar. Bij een verkoop waarbij zowel een galerie als een veilinghuis of een bemiddelaar in beeld is, kan de rechthebbende dus bij ieder van hen het hele bedrag opeisen.

En wie „professionele kunsthandelaar” is, is ruimer dan het woord suggereert. Artikel 43 onderdeel b definieert het als de natuurlijke persoon of rechtspersoon die zijn beroep of bedrijf maakt van de koop of verkoop van originelen van kunstwerken „of van het als tussenpersoon tot stand brengen van koopovereenkomsten” met betrekking tot zulke originelen. Bemiddelen zonder ooit eigenaar te worden maakt je dus ook kunsthandelaar — en daarmee betalingsplichtig voor een werk dat nooit op je balans heeft gestaan.

Wat een „origineel van een kunstwerk” is

Artikel 43 onderdeel a noemt onder 1° een werk van grafische of beeldende kunst — afbeeldingen, collages, schilderingen, tekeningen, gravures, prenten, lithografieën, beeldhouwwerken, tapisserieën, keramische werken, glaswerk en foto's — voor zover door de maker zelf vervaardigd, of een exemplaar dat anderszins als origineel wordt beschouwd.

Onder 2° staat het punt dat in de praktijk het vaakst wordt gemist: ook exemplaren die door de maker zelf of op zijn gezag in een beperkte oplage zijn vervaardigd, zijn originelen. Een genummerde en gesigneerde prent of litho uit een oplage valt er dus onder, en foto's staan uitdrukkelijk in de opsomming. Het volgrecht is daarmee niet voorbehouden aan unieke stukken in het hoogste prijssegment.

Drie gegevens, en ze staan alleen bij jou

Of er iets verschuldigd is, bepaalt niet de Auteurswet maar de algemene maatregel van bestuur waar artikel 43b naar verwijst: het Vaststellingsbesluit nadere regels over verplichting tot betaling en hoogte van volgrecht. Artikel 1 daarvan noemt drie gevallen waarin de vergoeding niet verschuldigd is bij de verkoop van een origineel:

  • a. waarvan de verkoopprijs niet hoger is dan € 3.000, of
  • b. dat de verkoper minder dan drie jaren voor deze verkoop heeft verkregen van de maker van dat werk, én de verkoopprijs niet hoger is dan € 10.000, of
  • c. door een persoon die niet handelt als professionele kunsthandelaar, aan een museum dat handelt zonder winstoogmerk en is opengesteld voor het publiek.

Onderdeel b is de reden dat dit een administratievraag is en geen kunstvraag. Het is de uitzondering voor jong werk dat een galerie rechtstreeks bij de kunstenaar heeft ingekocht: verkoop je dat binnen drie jaar door voor niet meer dan € 10.000, dan is er niets verschuldigd. Maar om dat te kunnen aantonen moet je per werk weten van wie je het hebt verkregen en op welke datum — en dat allebei jaren later nog. Dat is een voorraadadministratie op objectniveau, met een inkoopbron en een inkoopdatum per stuk, en niet een debiteurenadministratie op klantnaam. Dezelfde structuur als het conflictregister per object bij een makelaar-taxateur op de branchepagina makelaar, alleen met een ander gegeven als sleutel.

De drempel is geen franchise: een cliff van € 120

Artikel 2 van het Volgrechtbesluit geeft de staffel, met de uitdrukkelijke toevoeging dat het totaal niet meer bedraagt dan € 12.500:

Deel van de verkoopprijsPercentage
tot en met € 50.0004%
€ 50.000,01 tot en met € 200.0003%
€ 200.000,01 tot en met € 350.0001%
€ 350.000,01 tot en met € 500.0000,5%
hoger dan € 500.0000,25%

Hier zit een randje in dat makkelijk wordt misgelezen. De drempel van € 3.000 uit artikel 1 is geen franchise: als je eroverheen gaat, reken je niet 4% over het meerdere boven € 3.000, maar 4% over het hele deel van de verkoopprijs tot en met € 50.000 — dus vanaf de eerste euro.

Het effect is een klein klifje. Bij een verkoopprijs van € 3.000,00 is de vergoeding nul, want de prijs is niet hóger dan € 3.000. Bij € 3.000,01 is zij € 120,00. Eén cent erbij kost dus honderdtwintig euro. Verder op de staffel: € 10.000 geeft € 400, € 25.000 geeft € 1.000, en € 80.000 geeft € 2.900 (4% over de eerste € 50.000 is € 2.000, plus 3% over de resterende € 30.000 is € 900).

Het plafond van € 12.500 bijt pas heel hoog in de markt. Reken de staffel helemaal uit en je komt op € 8.750 bij een verkoopprijs van € 500.000; daarboven loopt het met 0,25% verder, zodat het maximum wordt bereikt bij een verkoopprijs van precies € 2.000.000. Voor vrijwel de hele markt in een dorp als dit is de effectieve vergoeding dus simpelweg 4% van de verkoopprijs, en dat is een getal dat in de calculatie van een verkoop thuishoort en niet in de afsluitende jaarcontrole.

„Exclusief belasting” — en wat dat doet bij de margeregeling

Artikel 3 van het Volgrechtbesluit bestaat uit één regel: „De in artikel 1 en 2 bedoelde verkoopprijzen zijn de prijzen exclusief belasting.”

Dat lijkt een detail en is het niet, want in de kunst- en antiekhandel wordt veel verkocht onder de margeregeling. Daar zit de btw ín de prijs en staat zij niet apart op de factuur — dat is nu juist het kenmerk van die regeling. Om de drempel van € 3.000 en de staffel te kunnen toepassen, moet je de belasting er dus uitrekenen, op een factuur die haar met opzet niet vermeldt. Die rekenstap bestaat alleen doordat twee regimes elkaar hier raken, en hij verandert de uitkomst: een verkoop die inclusief belasting net boven € 3.000 uitkomt, kan exclusief belasting er net onder liggen.

De margeregeling zelf wordt op deze pagina niet herhaald. Die staat uitgewerkt op de pagina over Oisterwijk — met de globalisatieregeling, de inkoopverklaring, de voorraadadministratie per voorwerp en de consignatievraag — en in kortere vorm op Laren.

Een bedrag dat sinds 2009 stilstaat

Bij vrijwel elk normbedrag op deze site staat de waarschuwing dat het jaarlijks wordt geïndexeerd en dat je het niet uit een oud dossier mag overnemen. Hier is het precies omgekeerd, en dat is de stille vondst van dit onderwerp.

Het Volgrechtbesluit is ondertekend op 21 februari 2006 en de geldende versie dateert van 10 maart 2009. Sindsdien is er niets aan veranderd. De drempel van € 3.000, de grens van € 10.000 voor jong werk van de maker en het plafond van € 12.500 staan er al ruim vijftien jaar onveranderd in, terwijl prijzen in die periode wel zijn gestegen. Er zit geen indexatiebepaling in het besluit.

Twee gevolgen die je in de boeken ziet. Aan de onderkant trekt de inflatie elk jaar stilletjes méér transacties over de drempel: werk dat vijftien jaar geleden onder € 3.000 werd verkocht en toen buiten het volgrecht viel, komt er nu boven. Aan de bovenkant wordt het plafond van € 12.500 relatief gezien juist góedkoper voor de duurste stukken. Een galerie die in 2010 heeft vastgesteld dat „onze verkopen hier toch onder blijven”, heeft dat sindsdien niet opnieuw getoetst — en de regel is niet veranderd, de prijzen wel.

Je kunt er niet van afzien, en je kunt het niet uitstellen

Twee leden van artikel 43a sluiten de uitwegen af die je in contractvoorwaarden zou verwachten.

Lid 3 is zo kort als het maar kan: „Van het volgrecht kan geen afstand worden gedaan.” Een clausule in je inkoopvoorwaarden waarin de kunstenaar of zijn erfgenamen afzien van het volgrecht, heeft dus geen effect. Lid 2 voegt daaraan toe dat het recht niet overdraagbaar is, uitgezonderd overdracht krachtens legaat — het kan dus niet worden weggekocht of in een pakket meeverkocht. Dezelfde structuur als de bedingen die elders op deze site nietig zijn: het studiekostenbeding op Wijk bij Duurstede en het boetebeding op Bergschenhoek.

Lid 4 regelt het moment: de vergoeding is opeisbaar vanaf het tijdstip dat de koopprijs van het origineel opeisbaar is, „doch uiterlijk vanaf drie maanden na het totstandkomen van de koopovereenkomst”. Een ruime betalingstermijn met je koper afspreken, of laat factureren, schuift de volgrechtvergoeding dus niet mee op: na drie maanden is zij opeisbaar, ook als je zelf nog niets hebt ontvangen. Dat maakt het een kortlopende schuld op de balans vanaf de datum van de koopovereenkomst, met een harde uiterste datum van drie maanden later.

Het informatierecht van een derde op je verkoopadministratie

Artikel 43d is de bepaling die van dit onderwerp een administratieve verplichting maakt in plaats van een betaalverplichting. De gerechtigde op het volgrecht kan gedurende drie jaar na het moment waarop de vergoeding opeisbaar is geworden, van degene die haar moet betalen „alle inlichtingen verlangen die noodzakelijk zijn om de betaling van de vergoeding veilig te stellen”.

Dat is een wettelijk inzagerecht van een derde — de maker, zijn erfgenamen of de organisatie die hen vertegenwoordigt — in precies die gegevens waarvan een handelaar gewend is dat ze vertrouwelijk zijn: wat je hebt verkocht, aan wie, en voor hoeveel. Je kunt er drie jaar lang toe worden verplicht, en je kunt die gegevens achteraf niet maken.

Daarnaast loopt de vordering zelf lang door. Artikel 43c lid 2: de rechtsvordering tot betaling verjaart door verloop van vijf jaren na de dag volgend op die waarop de rechthebbende zowel met de opeisbaarheid als met de betalingsplichtige bekend is geworden, en in ieder geval door verloop van twintig jaren na het tijdstip waarop de vergoeding opeisbaar is geworden. Die twintig jaar liggen ruim boven de fiscale bewaarplicht van zeven jaar; hoe je met twee termijnen op hetzelfde dossier omgaat, staat op Schagen, en een vergelijkbare twintigjaarstermijn aan de schadekant op Brielle.

Wanneer het stopt: een overlijdensdatum, en altijd 1 januari

Artikel 43e lid 1 koppelt het einde aan het auteursrecht: „Het volgrecht vervalt op het tijdstip waarop het auteursrecht vervalt.” En dat tijdstip staat in artikel 37 lid 1: het auteursrecht vervalt „door verloop van 70 jaren, te rekenen van de 1e januari van het jaar, volgende op het sterfjaar van de maker”. Bij een werk van twee of meer gezamenlijke makers rekent lid 2 vanaf 1 januari volgend op het sterfjaar van de langstlevende.

Praktisch betekent dat twee dingen. De verplichting hangt aan een overlijdensdatum, niet aan een datering van het werk of aan de leeftijd van de kunstenaar — en die datum staat niet op het doek. En zij eindigt altijd op 1 januari: bij een maker die in 1955 overleed loopt de termijn vanaf 1 januari 1956 en vervalt het volgrecht op 1 januari 2026. Hetzelfde werk is op 31 december nog volgrechtplichtig en de dag erna niet meer.

Voor een dorp als Bergen is dat geen theorie. De leden van de Bergense School werkten in het begin van de twintigste eeuw, dus voor sommigen is de termijn inmiddels verstreken en voor anderen nog niet. Het is dus een controle per maker, niet per stroming en niet per periode — en bij een werk van meer makers een controle op de langstlevende.

En bij een buitenlandse maker?

Artikel 43g beperkt het toepassingsbereik. Het hoofdstuk geldt voor makers die onderdaan zijn van een EU-lidstaat of van een staat die partij is bij de EER-overeenkomst, en voor makers die hun gewone verblijfplaats in Nederland hebben — telkens met hun rechtverkrijgenden. Voor makers uit een derde land geldt het alleen „in de mate waarin en de duur waarvoor die staat het volgrecht erkent” voor makers uit de EU en de EER: reciprociteit, dus. Artikel 43f voegt daar nog aan toe dat het hoofdstuk van toepassing is op originelen die op 1 januari 2006 in ten minste één lidstaat auteursrechtelijk werden beschermd.

Bij een maker van buiten de EU en de EER die niet in Nederland woonde, is de vraag dus niet wat de Nederlandse wet zegt maar of het land van die maker het volgrecht erkent. Dat is een vraag die vóór de verkoop moet worden gesteld.

Wat hier niet staat, en waar het wél staat

Deze pagina gaat over één verplichting bij doorverkoop. De rest van de fiscaliteit van kunst en van een kunstenaarsdorp staat elders:

  • De margeregeling, de globalisatieregeling, de inkoopverklaring, consignatie in eigen naam tegenover bemiddeling, en de uitvoervergunning voor cultuurgoederen: Oisterwijk.
  • Kunst- en antiekhandel naast een holdingstructuur, en kunst als bedrijfsmiddel, voorraad of privébezit: Laren.
  • Auteursrecht van de kant van de maker — wie het recht heeft, wat er met een akte overgaat en hoe een licentie wordt verantwoord: Naarden, Hilversum en branche/marketingbureau.
  • Auteursrecht van de kant van de gebruiker — de muziek- en beeldlicentie die je als onderneming moet hebben, met de drempels en de kortingen: Uitgeest. Samen met deze pagina zijn dat drie richtingen in hetzelfde recht: de maker die zijn werk exploiteert, de gebruiker die toestemming nodig heeft, en de handelaar die bij doorverkoop moet afrekenen.
  • Verblijfsrecreatie, logies en toeristenbelasting in deze gemeente: Egmond aan Zee, en voor toeristische verhuur van woonruimte Zandvoort.
  • De stichting of vereniging achter een museum of festival, met de VPB-positie en de ANBI-vragen: Zeist, Ter Apel en branche/stichting.
  • Evenementen en tijdelijke exploitatie — toegang, standplaats, consumptiemunten: Raalte.
  • De bewaarplicht en de informatiebeschikking: Schagen. Een fout in een eerdere aangifte herstellen: Oud-Beijerland.

De regio rond Bergen

De gemeente Bergen telt 29.654 inwoners (1 januari 2026) en bestaat uit een reeks kernen: naast Bergen zelf onder meer Bergen aan Zee, Schoorl, Groet, Camperduin en de drie Egmonden. Van die kernen heeft Egmond aan Zee een eigen pagina, over een heel ander onderwerp: een jaaromzet die in vier maanden binnenkomt. Ten noorden van het dorp liggen de Schoorlse Duinen, die in het zuiden aansluiten op het Noordhollands Duinreservaat — het gebied met de hoogste en breedste duinen van Nederland.

Verder in de omgeving: Alkmaar (waar het gemeentehuis van Bergen staat), Heiloo, Limmen, Akersloot, Castricum en Uitgeest in dezelfde regio Kennemerland, en verder zuidelijk Beverwijk en Heemskerk. Een overzicht van alle plaatsen staat op de provinciepagina Noord-Holland.

Wat doet een boekhouder in Bergen hiermee?

Bij een galerie, een kunsthandel, een veilinghuis of een bemiddelaar horen hierdoor de volgende dingen in de administratie:

  • Een voorraad- of objectadministratie per werk, met per stuk de maker, de bron waarvan je het verkreeg, de verkrijgingsdatum en de inkoopprijs — want de uitzondering voor jong werk van de maker staat of valt met die twee laatste gegevens.
  • Het sterfjaar van de maker als veld bij het werk, en bij meer makers dat van de langstlevende, met de vervaldatum (1 januari van het 71e jaar) erbij berekend.
  • De verkoopprijs exclusief belasting als afzonderlijk vastgelegd gegeven, ook — en juist — bij een verkoop onder de margeregeling.
  • Een schuld op de balans per verkoop vanaf de datum van de koopovereenkomst, met de uiterste opeisbaarheidsdatum van drie maanden later als termijn die je bewaakt.
  • Een dossier dat drie jaar inzagegereed is, omdat de rechthebbende op grond van artikel 43d alle inlichtingen kan verlangen die nodig zijn om de betaling veilig te stellen.
  • Vastleggen wie er bij de verkoop betrokken waren, want bij meer dan één professionele handelaar is de aansprakelijkheid hoofdelijk en wil je weten op wie je regres hebt.

Voor het vastleggen zelf werkt een boekhoudpakket waarin de voorraadadministratie per object en het grootboek in één omgeving staan het prettigst, zodat het volgrechtveld bij een werk hoort en niet in een losse spreadsheet leeft. Asperion is daarvoor een geschikt pakket, en veel kantoren in de regio werken ermee.

Kosten van een boekhouder in Bergen

Indicatieve maandtarieven voor ondernemers in Bergen en de omliggende kernen. Wat je betaalt hangt af van de omvang, het aantal mutaties en of er voorraad- of loonadministratie bij hoort.

SituatieIndicatie per maandWat er meestal bij hoort
Kunstenaar of ZZP'er€ 75 – € 150Btw-aangifte, aangifte IB, urencriterium, bron van inkomen
Galerie of kunsthandel€ 200 – € 450Margeregeling, voorraad per object, volgrechtschuld, inkoopverklaringen
Horeca of verblijfsrecreatie€ 200 – € 500Btw-mix, seizoenspersoneel, toeristenbelasting als doorstroompost
Stichting of museum€ 250 – € 700VPB-positie, ANBI-publicatie, subsidieverantwoording

Zie ook onze algemene gids over wat een boekhouder kost voor een uitgebreidere vergelijking.

Waar let je op bij een boekhouder in Bergen?

  • Vraag of hij het volgrecht als post kent. Een kantoor dat de margeregeling beheerst maar het volgrecht niet als schuld per verkoop boekt, mist een verplichting die drie maanden na de koopovereenkomst opeisbaar is.
  • Vraag hoe hij de prijs exclusief belasting bepaalt bij een margeverkoop. Dat is de rekenstap waarmee de drempel en de staffel worden bepaald, en zij staat niet op de factuur.
  • Vraag of de voorraad op objectniveau staat, met bron en verkrijgingsdatum. Zonder die twee velden kun je de uitzondering voor jong werk van de maker niet aantonen.
  • Vraag wie bij jullie het sterfjaar bijhoudt. Het is het enige gegeven dat bepaalt of de verplichting nog bestaat, en het verandert nooit meer — dus het is eenmalig werk met een permanent resultaat.
  • Vraag of de drempels zijn getoetst op de huidige prijzen. De bedragen in het Volgrechtbesluit staan sinds 2009 stil; een conclusie uit die tijd over „wij blijven eronder” is vandaag mogelijk niet meer juist.

Let op: dit is algemene informatie

Of het volgrecht in een concreet geval verschuldigd is, hangt af van de maker, de aard van het werk, de hoedanigheid van de betrokken partijen en de prijs. Deze pagina legt de regeling uit zoals zij in de Auteurswet en het Volgrechtbesluit staat en is geen juridisch advies over een individuele transactie. De bedragen in het Volgrechtbesluit zijn sinds 2009 niet gewijzigd, maar dat is geen garantie voor de toekomst: toets de geldende tekst voordat je een staffel in een calculatiemodel vastlegt.

Veelgestelde vragen over een boekhouder in Bergen

Wat is het volgrecht?

Het volgrecht is het recht van de maker van een kunstwerk en van zijn erfgenamen om bij iedere verkoop van een origineel waarbij een professionele kunsthandelaar betrokken is een vergoeding te ontvangen — met uitzondering van de eerste vervreemding door de maker zelf (artikel 43a lid 1 Auteurswet). Het is dus een vergoeding bij dóórverkoop en geen btw-regeling.

Wie moet de volgrechtvergoeding betalen?

Artikel 43c lid 1 Auteurswet legt de verplichting bij de bij de verkoop betrokken professionele kunsthandelaar. Zijn er meer handelaren bij de verkoop betrokken, dan zijn zij hoofdelijk aansprakelijk, zodat de rechthebbende bij ieder van hen het volledige bedrag kan opeisen. Niet de verkoper en niet de koper, maar de handelaar is dus de betalingsplichtige.

Ik bemiddel alleen en word nooit eigenaar. Geldt het volgrecht dan ook voor mij?

Ja. Artikel 43 onderdeel b Auteurswet rekent tot „professionele kunsthandelaar” ook degene die zijn beroep of bedrijf maakt van het als tussenpersoon tot stand brengen van koopovereenkomsten met betrekking tot originelen van kunstwerken. Bemiddelen zonder ooit eigenaar te worden maakt je dus betalingsplichtig voor een werk dat nooit op je balans heeft gestaan.

Vanaf welk bedrag is het volgrecht verschuldigd?

De vergoeding is niet verschuldigd als de verkoopprijs niet hoger is dan € 3.000 (artikel 1 Volgrechtbesluit). Let op dat dit geen franchise is: kom je erboven, dan reken je 4% over het hele deel van de verkoopprijs tot en met € 50.000 en niet over het meerdere boven € 3.000. Bij € 3.000,00 is de vergoeding dus nihil en bij € 3.000,01 is zij € 120,00.

Hoe wordt de volgrechtvergoeding berekend?

Volgens de staffel van artikel 2 Volgrechtbesluit: 4% van het deel van de verkoopprijs tot en met € 50.000, 3% van € 50.000,01 tot en met € 200.000, 1% van € 200.000,01 tot en met € 350.000, 0,5% van € 350.000,01 tot en met € 500.000 en 0,25% boven € 500.000, met een totaal van ten hoogste € 12.500. Bij een verkoopprijs van € 80.000 is de vergoeding dus € 2.900, en het plafond van € 12.500 wordt bereikt bij een verkoopprijs van € 2.000.000.

Gaat de staffel over de prijs met of zonder btw?

Zonder. Artikel 3 Volgrechtbesluit bepaalt dat de in artikel 1 en 2 bedoelde verkoopprijzen de prijzen exclusief belasting zijn. Bij een verkoop onder de margeregeling zit de btw ín de prijs en staat zij niet apart op de factuur, dus moet je haar eruit rekenen om de drempel en de staffel te kunnen toepassen. Een verkoop die inclusief belasting net boven de drempel uitkomt, kan er exclusief belasting onder liggen.

Kan een kunstenaar afstand doen van het volgrecht?

Nee. Artikel 43a lid 3 Auteurswet bepaalt dat van het volgrecht geen afstand kan worden gedaan, en lid 2 dat het niet overdraagbaar is, uitgezonderd overdracht krachtens legaat. Een clausule in je inkoopvoorwaarden waarin de maker of zijn erfgenamen afzien van het volgrecht, heeft dus geen effect.

Wanneer is de vergoeding opeisbaar?

Vanaf het tijdstip dat de koopprijs van het kunstwerk opeisbaar is, maar uiterlijk vanaf drie maanden na het totstandkomen van de koopovereenkomst (artikel 43a lid 4 Auteurswet). Een ruimere betalingstermijn met je koper of laat factureren stelt de volgrechtvergoeding dus niet uit: na drie maanden is zij opeisbaar, ook als je zelf nog niet bent betaald.

Hoe lang blijft het volgrecht bestaan?

Het volgrecht vervalt op hetzelfde moment als het auteursrecht (artikel 43e lid 1 Auteurswet), en dat is 70 jaar te rekenen van 1 januari van het jaar volgend op het sterfjaar van de maker (artikel 37 lid 1). Bij een werk van twee of meer gezamenlijke makers wordt gerekend vanaf 1 januari volgend op het sterfjaar van de langstlevende. De termijn eindigt dus altijd op 1 januari: bij een maker die in 1955 overleed verviel het volgrecht op 1 januari 2026.

Moet ik mijn verkoopcijfers aan de rechthebbende laten zien?

Als hij daarom vraagt, in beginsel wel. Artikel 43d Auteurswet geeft de gerechtigde gedurende drie jaar na het opeisbaar worden van de vergoeding het recht van de betalingsplichtige alle inlichtingen te verlangen die noodzakelijk zijn om de betaling van de vergoeding veilig te stellen. Dat is een wettelijk informatierecht van een derde in je verkoopadministratie, en die gegevens kun je achteraf niet maken.

Geldt het volgrecht ook voor prenten, litho's en foto's?

Ja. Artikel 43 onderdeel a Auteurswet noemt onder meer gravures, prenten, lithografieën, keramische werken, glaswerk en foto's, en rekent onder 2° uitdrukkelijk ook exemplaren mee die door de maker zelf of op zijn gezag in een beperkte oplage zijn vervaardigd. Een genummerde en gesigneerde prent uit een oplage is dus een origineel in de zin van het volgrecht.

Geldt het volgrecht bij een kunstwerk van een Amerikaanse of andere niet-Europese maker?

Niet automatisch. Artikel 43g Auteurswet geldt voor makers die onderdaan zijn van een EU-lidstaat of van een EER-staat en voor makers met hun gewone verblijfplaats in Nederland. Voor makers uit een derde land geldt het hoofdstuk alleen in de mate waarin en voor de duur waarvoor dat land het volgrecht erkent ten behoeve van makers uit de EU en de EER (reciprociteit). Bij zo'n maker is de vraag dus wat het recht van dat land doet, en die vraag hoort vóór de verkoop gesteld te worden.