Baarn: een dorp met veel nevenfuncties
Baarn ligt tussen de Utrechtse Heuvelrug en het Eemland, met Lage Vuursche als bosrijke uithoek en de landgoederen Groeneveld, Pijnenburg en Drakensteyn in de directe omgeving. De woonplaats telt 25.435 inwoners (1 januari 2026), ruim 11.300 huishoudens en circa 4.350 bedrijfsvestigingen. Dat laatste getal is voor een dorp van deze omvang hoog, en het zegt iets over de aard van de lokale economie: veel eenmanszaken en kleine besloten vennootschappen van adviseurs, interim-managers, coaches, juristen en bestuurders, naast een klassieke schil van winkels, horeca, bouw en zorg.
Bij dat profiel hoort een inkomenspost die in de meeste boekhoudingen slecht is ingericht: de nevenfunctie. Een commissariaat bij een familiebedrijf, een zetel in de raad van toezicht van een zorg- of onderwijsinstelling, een plaats in een bezwaaradviescommissie of een geschillencommissie, of het bestuur van een landgoedstichting of een fonds. In Baarn en de rest van het Gooi- en Eemland komt dat vaak voor, en het is fiscaal een categorie op zichzelf.
De reden dat het misgaat is te begrijpen. In twee stappen — in 2017 voor de loonheffing en in 2021 voor de btw — is deze beloning uit beide vertrouwde vakjes gehaald. Zij is geen loon, en zij is geen omzet uit een onderneming. Wat er dan wél mee moet, staat hieronder.
De kern in het kort
- Een commissaris, toezichthouder of commissielid is in beginsel geen ondernemer voor de btw. Dat volgt uit het arrest van het Hof van Justitie van 13 juni 2019 en het beleidsbesluit van 6 mei 2021: hij handelt niet zelfstandig en loopt geen economisch risico.
- Geen btw op de factuur betekent ook geen recht op aftrek van de btw op de kosten van die functie.
- De fictieve dienstbetrekking voor commissarissen is per 1 januari 2017 vervallen. De instelling houdt dus geen loonheffing in, tenzij partijen samen kiezen voor opting-in.
- Zonder opting-in is de beloning bij de commissaris meestal resultaat uit overige werkzaamheden: hetzelfde progressieve tarief, maar géén ondernemersaftrek en géén mkb-winstvrijstelling — wél aftrek van de werkelijke kosten.
- Bij onbetaald toezicht in het verenigings- en stichtingsleven geldt de vrijwilligersregeling: in 2026 maximaal € 220 per maand en € 2.200 per jaar.
Btw: sinds 2021 in beginsel geen ondernemerschap
Tot een paar jaar geleden was de lijn eenvoudig: wie tegen vergoeding commissaris was, factureerde met 21% btw. Die praktijk sneuvelde in Luxemburg.
Op 13 juni 2019 oordeelde het Hof van Justitie van de Europese Unie in de zaak IO (C-420/18) over een lid van de raad van commissarissen van een stichting. Het Hof stelde vast dat zo iemand niet in eigen naam, niet voor eigen rekening en niet onder eigen verantwoordelijkheid handelt, en dat hij — anders dan een ondernemer — geen economisch bedrijfsrisico draagt. Zonder zelfstandigheid geen btw-ondernemerschap. De Hoge Raad volgde die lijn op 26 juni 2020, en de staatssecretaris heeft haar op 6 mei 2021 in een beleidsbesluit vastgelegd, met de goedkeuring dat de btw die tussen 13 juni 2019 en 7 mei 2021 in rekening is gebracht niet hoefde te worden gecorrigeerd.
Volgens de huidige lijn ben je géén btw-ondernemer als je lid bent van:
- een toezichthoudend orgaan met een wettelijke grondslag in de publieke of private sector — de raad van commissarissen van een nv of bv, het bestuur of het toezicht van een pensioenfonds;
- een toezichthoudend orgaan zonder wettelijke grondslag dat vergelijkbaar is met dat van een nv of bv — de raad van toezicht van een stichting of vereniging;
- een bezwaaradviescommissie of adviescollege met een wettelijke taak;
- een toetsingscommissie, geschillencommissie of vergelijkbare commissie.
Wat er níét onder valt, is minstens zo belangrijk. Geef je daarnaast advies aan diezelfde organisatie, doe je een interim-opdracht, of verricht je werkzaamheden waarbij je wél zelfstandig en voor eigen risico optreedt, dan is dat gewoon een belaste prestatie met 21%. Wie beide doet bij dezelfde opdrachtgever, moet twee facturen sturen — niet één met een gemiddeld tarief.
Het gevolg voor je eigen administratie wordt vaak vergeten: geen btw over de vergoeding betekent ook geen recht op aftrek van de voorbelasting op de kosten die je voor die functie maakt. Reiskosten, vakliteratuur, een laptop, een cursus governance: de btw daarop is voor jou kostprijs. Heb je daarnaast wél een belaste adviespraktijk, dan verricht je gemengde prestaties en moet je je algemene kosten pro rata splitsen, met een herrekening in de laatste aangifte van het jaar.
En als je tóch btw op de factuur zet? Dan ben je die op grond van artikel 37 van de Wet op de omzetbelasting verschuldigd op het moment dat je de factuur uitreikt — ook als er geen belaste prestatie tegenover staat. Je opdrachtgever kan hem intussen niet aftrekken. Ontdek je dat achteraf, herstel het dan via een suppletie.
Voor de instelling: een besparing die niemand incasseert
Aan de andere kant van de factuur zit vaak een organisatie die zélf geen btw kan aftrekken: een zorginstelling, een school, een pensioenfonds, een woningcorporatie, een vereniging van eigenaars. Voor die instellingen wás de btw op de commissarisbeloning een harde kostenpost. Sinds de commissaris geen btw meer in rekening brengt, is die kostenpost verdwenen.
In de praktijk zien we dat een deel van die organisaties nog steeds facturen mét btw accepteert en betaalt, en die btw dus onnodig als last neemt. Loop de vergoedingen aan toezichthouders daarom eens langs bij de jaarafsluiting. Hoe vrijgesteld presteren doorwerkt in het aftrekrecht, hebben we uitgewerkt bij de btw-vrijstelling voor onderwijs en op de branchepagina's over de zorg en de VvE.
Loonheffing: geen dienstbetrekking, tenzij je ervoor kiest
De tweede stap is ouder en minder bekend. Tot en met 2016 stond de commissaris in een fictieve dienstbetrekking: de vennootschap hield loonbelasting in en droeg de bijdrage Zorgverzekeringswet af. Per 1 januari 2017 is die fictieve dienstbetrekking vervallen. Sindsdien is de hoofdregel: de instelling betaalt de bruto vergoeding uit zonder inhouding, en de commissaris regelt het zelf in zijn aangifte inkomstenbelasting.
Daarnaast bestaat de opting-inregeling. Commissaris en instelling kunnen samen kiezen om de beloning tóch als loon uit dienstbetrekking te behandelen. Daaraan zitten drie voorwaarden: er is een beloning, er is geen echte dienstbetrekking, en de werkzaamheden worden niet vanuit een onderneming verricht. De gezamenlijke verklaring moet vóór de eerste loonbetaling bij de Belastingdienst liggen — achteraf regelen kan niet. Kies je daarvoor, dan houdt de instelling loonbelasting, premie volksverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw in op de beloning. De werkgeversheffing Zvw is bij opting-in juist níét verschuldigd: artikel 42, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de Zorgverzekeringswet zondert het loon van degene bedoeld in artikel 4, onderdeel f, van de Wet op de loonbelasting 1964 — precies de opting-in — daarvan uit, zodat de commissaris de lagere eigen bijdrage van 4,85% (2026) zelf draagt via een inhouding op zijn netto. Premies werknemersverzekeringen zijn evenmin verschuldigd, want er is geen echte dienstbetrekking. Die twee percentages en hun maximum staan uitgewerkt op de pagina over Abcoude. Je bouwt dus geen WW- of WIA-rechten op. Dezelfde constructie komt elders in andere gedaante terug; zie bijvoorbeeld hoe zij uitpakt bij de bedienaar van de eredienst.
Opting-in is geen automatische verbetering, maar het is in twee situaties het overwegen waard: als de vergoeding zo omvangrijk is dat je liever gedurende het jaar afdraagt dan in één keer bij de aanslag, en als je gebruik wilt maken van regelingen die aan het loonbegrip hangen. Voor de instelling betekent het wel een extra werknemer in de loonaangifte, met alles wat daarbij hoort — zie de eerste werknemer in dienst nemen.
In je aangifte: resultaat uit overige werkzaamheden
Zonder opting-in belandt de vergoeding in box 1, en dan is de vraag in welke categorie. Er zijn er twee, en het verschil is geld waard.
Resultaat uit overige werkzaamheden is de hoofdregel. Je hebt arbeid verricht in het economische verkeer met het oog op voordeel, maar zonder de zelfstandigheid, het risico en de omvang die een onderneming kenmerken. Het tarief is hetzelfde progressieve tarief als bij winst uit onderneming, maar je hebt geen recht op de ondernemersaftrek (zelfstandigenaftrek, startersaftrek) en geen recht op de mkb-winstvrijstelling. Dat is een reëel verschil in netto-inkomen dat mensen doorgaans pas bij de aanslag ontdekken. Dezelfde tussencategorie speelt bij een andere beroepsgroep waar wij haar hebben uitgewerkt: de beroepssporter.
Daar staat iets tegenover dat vaak onbenut blijft: bij resultaat uit overige werkzaamheden mag je de werkelijke kosten aftrekken die je voor die werkzaamheid maakt, binnen dezelfde beperkingen als bij winst uit onderneming. Reiskosten naar vergaderingen, vakliteratuur, een governance-opleiding, een deel van je telefoon- en internetkosten, de premie van een aansprakelijkheidsverzekering die je zelf betaalt. Krijg je een kostenvergoeding van de instelling, dan is die belast als resultaat en zet je er je werkelijke kosten tegenover — niet salderen, allebei opnemen.
Winst uit onderneming is de uitzondering. Ligt het commissariaat in het verlengde van een bestaande adviespraktijk, heb je meerdere van dit soort functies naast elkaar en loop je er ondernemersrisico bij, dan kan de beloning tot de winst van die onderneming behoren. Dan telt zij mee voor je urencriterium en profiteert zij van de mkb-winstvrijstelling. Dat is geen keuze die je aanvinkt maar een feitelijke beoordeling: laat hem één keer goed maken en leg de onderbouwing vast, in plaats van er elk jaar anders mee om te gaan. Let op: de btw-behandeling volgt die kwalificatie niet. Ook wie de beloning als winst verantwoordt, is voor de toezichthoudende werkzaamheden zelf geen btw-ondernemer.
Onbetaald toezicht: de vrijwilligersregeling en de ANBI-grens
Een groot deel van het toezicht in een gemeente als Baarn is niet of nauwelijks betaald: het bestuur van een sportvereniging, een landgoedstichting, een fonds, een school of een culturele instelling. Ook daarvoor gelden regels, en die zijn strakker dan het woord “vrijwilliger” suggereert.
De vrijwilligersregeling kent in 2026 drie grenzen die alle drie tegelijk moeten worden gehaald: maximaal € 5,75 per uur (€ 3,40 voor wie jonger is dan 21), maximaal € 220 per maand en maximaal € 2.200 per kalenderjaar. Onkostenvergoedingen tellen daarbij mee. Wordt één van die grenzen overschreden, dan is de hele vergoeding in beginsel belast en moet de organisatie inhouden. Voorwaarde is bovendien dat het werk niet bij wijze van beroep wordt gedaan en dat de beloning niet marktconform is.
Bij een ANBI komt daar een eigen eis bovenop: beleidsbepalers — bestuurders en toezichthouders — mogen alleen een vergoeding voor gemaakte kosten ontvangen, plus een niet-bovenmatig vacatiegeld. Vacatiegeld is in ieder geval niet bovenmatig als het per lid per vergadering niet meer bedraagt dan 3% van het maximum van salarisschaal 18 voor rijksambtenaren, waarbij de voorzitter maximaal 130% van de andere leden mag krijgen. Wie ruimer beloont, zet de ANBI-status op het spel — met terugwerkende kracht. Hoe de fiscale positie van een stichting of vereniging verder in elkaar zit, van de VPB-vrijstelling tot de publicatieplicht, staat op onze pagina over stichtingen, verenigingen en fondsen.
Aansprakelijkheid: waar de vergoeding niet tegenop weegt
Een toezichtfunctie is geen erebaan met een vergoeding, maar een functie met risico. Bestuurders en toezichthouders zijn intern aansprakelijk voor een onbehoorlijke taakvervulling (artikel 2:9 BW), en bij faillissement kan een curator een beroep doen op artikel 2:248 BW. Daar zit het scherpste punt: schending van de administratie- of publicatieplicht geldt van rechtswege als onbehoorlijke taakvervulling, met daarbij het weerlegbare vermoeden dat die tekortkoming een belangrijke oorzaak van het faillissement is. De bewijslast draait dan om. Wat dat betekent voor de termijnen van opmaken, vaststellen en deponeren, hebben we uitgewerkt bij de jaarrekening en de publicatieplicht.
Twee praktische aandachtspunten voor wie een functie aanvaardt. Controleer of er een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering loopt, wie de premie betaalt en of oud-bestuurders na hun vertrek gedekt blijven (uitloop). En let op de melding van betalingsonmacht: raakt een instelling in de problemen met loonheffing of omzetbelasting, dan moet die melding binnen twee weken na de dag waarop de belasting betaald had moeten zijn worden gedaan. Te laat melden is een van de weinige fouten die persoonlijke aansprakelijkheid vrijwel automatisch dichterbij brengt — zie de onbetaalde factuur en betalingsonmacht.
Wat vraag je aan een boekhouder in Baarn?
Voor wie naast een eigen praktijk of onderneming een of meer nevenfuncties heeft, zijn dit de vragen die het verschil maken:
- Factureer ik mijn commissariaten en toezichtfuncties zonder btw, en klopt de scheiding met mijn advieswerk dat wél belast is?
- Splits ik mijn voorbelasting pro rata als ik naast belaste omzet ook onbelaste toezichtvergoedingen ontvang?
- Verantwoord ik de vergoeding als resultaat uit overige werkzaamheden of als winst uit onderneming — en is die keuze onderbouwd vastgelegd?
- Voer ik de werkelijke kosten van mijn nevenfuncties op, of laat ik die aftrek liggen?
- Is opting-in in mijn situatie voordelig, en zo ja: ligt de gezamenlijke verklaring er vóór de eerste betaling?
- Blijven mijn vergoedingen bij de vrijwillige functies binnen de drie grenzen van de vrijwilligersregeling?
Heb je geen nevenfunctie maar gewoon een onderneming in Baarn, Lage Vuursche of de regio Eemland, dan gelden de normale criteria: een kantoor dat je branche kent, dat digitaal werkt en dat je vóór het jaareinde belt in plaats van erna. Kijk dan ook naar onze pagina's over Zeist, Doorn en Bunschoten-Spakenburg, en naar het overzicht met boekhouders per branche.
Asperion als boekhoudpakket
Wie belaste omzet en onbelaste toezichtvergoedingen naast elkaar heeft, wil dat het onderscheid in de administratie zichtbaar blijft in plaats van bij de aangifte te moeten worden gereconstrueerd. Dat vraagt om btw-codes per regel en een grootboek waarin nevenfuncties een eigen kostenplaats hebben. Asperion is een Nederlands online boekhoudpakket waarin dat standaard kan, met e-facturatie via Peppol en de mogelijkheid je boekhouder een eigen inlog te geven. Veel administratiekantoren in de regio werken er in mee, zodat jij aanlevert en je adviseur de aangifte doet.
Veelgestelde vragen over een boekhouder in Baarn
Moet ik btw rekenen over mijn commissarisbeloning?
In beginsel niet. Sinds het arrest van het Hof van Justitie van 13 juni 2019 en het beleidsbesluit van 6 mei 2021 is een commissaris, toezichthouder of commissielid geen ondernemer voor de btw: hij handelt niet zelfstandig en loopt geen economisch risico. Verricht je daarnaast advies- of interimwerk voor dezelfde organisatie, dan is dat wél belast met 21%. Factureer die twee dan apart.
Mag ik de btw op mijn kosten aftrekken als commissaris?
Nee, niet voor de kosten die aan die functie zijn toe te rekenen. Geen belaste prestatie betekent geen recht op aftrek. Heb je daarnaast wel een belaste praktijk, dan verricht je gemengde prestaties: directe kosten toerekenen en de algemene kosten pro rata splitsen, met een herrekening in de laatste aangifte van het jaar.
Houdt de vennootschap loonheffing in op mijn commissarisbeloning?
Niet automatisch. De fictieve dienstbetrekking voor commissarissen is per 1 januari 2017 vervallen, dus de vergoeding wordt in beginsel bruto uitbetaald. Partijen kunnen samen kiezen voor opting-in; dan wordt er wél loonbelasting ingehouden en ook de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw, maar is er géén werkgeversheffing Zvw en zijn er geen premies werknemersverzekeringen. Bij opting-in draagt de commissaris die bijdrage dus zelf, via een inhouding op zijn netto. De gezamenlijke verklaring moet vóór de eerste betaling zijn ingediend.
Is mijn commissarisbeloning winst uit onderneming?
Meestal niet. De hoofdregel is resultaat uit overige werkzaamheden: hetzelfde progressieve tarief, maar zonder ondernemersaftrek en zonder mkb-winstvrijstelling. Alleen als de functie in het verlengde ligt van een bestaande onderneming — bijvoorbeeld een adviespraktijk met meerdere van dit soort opdrachten en bijbehorend risico — kan de beloning tot de winst behoren.
Welke kosten mag ik aftrekken bij resultaat uit overige werkzaamheden?
De werkelijke kosten die je voor de werkzaamheid maakt, binnen dezelfde beperkingen die voor ondernemers gelden: reiskosten naar vergaderingen, vakliteratuur, opleiding, een deel van je telefoon- en internetkosten en een zelf betaalde aansprakelijkheidsverzekering. Een ontvangen kostenvergoeding is belast; die zet je er als opbrengst tegenover in plaats van te salderen.
Hoeveel mag een vrijwillige bestuurder of toezichthouder onbelast ontvangen?
In 2026 maximaal € 5,75 per uur (€ 3,40 onder de 21 jaar), € 220 per maand en € 2.200 per kalenderjaar — die drie grenzen gelden tegelijk en onkostenvergoedingen tellen mee. Bij een ANBI geldt bovendien dat beleidsbepalers alleen gemaakte kosten en een niet-bovenmatig vacatiegeld mogen ontvangen.